بازار آپشن یا آتی؟

 

زعفران نگین تنها دارائی در بازار سرمایه ایران است که در سه بازار نقدی، آتی و آپشن، به طور همزمان قابلیت معامله دارد و می توان آن را کامل ترین ابزار مالی بازار سرمایه نامید. در این بین، سوالی که مطرح می شود این است که از بین دو بازار آتی و آپشن در بازار مشتقه، کدام یک ، برای فعالیت مناسب تر است؟ در این مطلب جهت پاسخ به این سوال، به مقایسه دو بازار آتی و آپشن پرداخته می شود.

الزام و اختیار

در قراردادهای آتی، خریدار و فروشنده متعهد هستند در روز سررسید به تعهد خود عمل نمایند. عدم ایفای تعهد در قراردادهای آتی، مشمول جریمه برای فرد نکول کننده می شود. در حالیکه در قرارداد اختیار معامله، خریدار در روز سررسید، مختار به اعمال قرارداد خود می باشد. این عدم اجبار در قراردادهای اختیار، جذابیت قراردادهای اختیار نسبت به آتی را افزایش می دهد.

ارزشگذاری و درک راحت

درک قراردادهای آتی و سازوکار معاملات آن برای معامله گران نسبت به قرارداد آپشن، راحت تر می باشد. همچنین ارزشگذاری قراردادهای آتی، ساده تر از قراردادهای اختیار معامله می باشد. در واقع ارزشگذاری اختیار معامله به روش بلک شولز، نسبتا پیچیده و برای معامله گران دشوار است.

محدود کردن ریسک

در قرارداد اختیار معامله، حداکثر زیانِ خریدار، به میزان پرمیوم پرداختی می باشد. به بیان دیگر حداکثر زیان محدود و از همان ابتدای معامله مشخص می باشد. در حالیکه در قرارداد آتی، ریسک نامشخص است. در واقع با افزایش میزان نوسان در جهتِ خلاف پیش بینی معامله گر، زیان بیشتر و بیشتر می شود.

استراتژی های معاملاتی

به دلیل ماهیت قراردادهای اختیار معامله، تنوع استراتژی های ِ اختیار، نسبت به قراردادهای آتی متنوع تر، می باشد. در واقع در بازار اختیار معامله، معامله گران با استفاده از استراتژی های ترکیبی مناسب می توانند حتی از روند خنثی در این بازار سود کسب نمایند. در بازار اختیار استراتژی هایی وجود دارد که اگر معامله گر، پیش بینی مشخصی در خصوص صعودی یا نزولی بودن روند قیمت نداشته باشد، باز می تواند با پیش بینی نوسانی بودن یا خنثی بودن بازار، سود کسب نماید.

پرداخت وجه تضمین

در قراردادهای آتی، خریدار و فروشنده موظف به پرداخت وجه تضمین هستند و تا روز سررسید برای جلوگیری از کال مارجین شدن، می بایست موجودی حساب خود را دائم چک نمایند و در صورت نیاز، موجودی خود را افزایش دهند. در بازار اختیار معامله، خریدار، نه نیازی به پرداخت وجه تضمین دارد و نه نگران کال مارجین شدن حساب خود است.

پیش بینی سرمایه مورد نیاز

در بازار آتی، وجه تضمین مشخص و از طریق بورس کالا اعلام می شود. اگرچه، میزان وجه تضمین ثابت نبوده و با نوسان قیمت ها تغییر می کند، اما طی یک روز معاملاتی، میزان سرمایه مورد نیاز برای اخذ هر موقعیت، ثابت می باشد. در حالیکه در بازار اختیار معامله، سرمایه مورد نیاز برای گرفتن موقعیت خرید، برابر مقدار پرمیوم می باشد. با توجه به عدم وجود دامنه نوسان در قراردادهای اختیار، پرمیوم طی یک جلسه معاملاتی می تواند، مقادیر مختلفی داشته باشد که قابل پیش بینی نمی باشد.

زوال ارزش زمانی

در بازار آتی، معامله گرانی که پیش بینی صحیحی از روند آینده قیمت دارند، با سود مواجه می شوند. اما در قراردادهای اختیار معامله، به دلیل زوال ارزش زمانی، حتی ممکن است معامله گرانی که پیش بینی صحیحی از روند آینده قیمت داشته اند، با زیان مواجه شوند.

بازده معاملات

1-    وقتی روند بازار همسو با پیش بینی معامله گر باشد، قرارداد اختیار معامله، بازده (نسبت به سرمایه اولیه) بیشتری نسبت به بازده قرارداد آتی دارد.

2-    وقتی روند بازار مخالف با پیش بینی معامله گر باشد، قرارداد اختیار معامله، زیان کمتری را نسبت به قرارداد آتی به معامله گر تحمیل می کند.

3-    وقتی روند بازار خنثی باشد و قیمت تغییر نکند.  زیان در بازار آتی تقریبا صفر می باشد، در حالی که در بازار اختیار به دلیل زوال ارزش زمانی، پرمیوم سوخت می شود. به عبارت دیگر 100 درصد سرمایه از بین می رود. ناگفته نماند، با استفاده از استراتژی های ترکیبی، می توان از روند خنثی در بازار اختیار معامله سود کسب نمود.

نقدشوندگی

اکثر بازارهای آتی، پر عمق تر و نقد شوندتر از بازار آپشن هستند. با توجه به اینکه نقدشوندگی، یکی از ویژگی های بسیار با اهمیت برای معامله گران به شمار می رود، لذا این ویژگی به تنهایی می تواند سایر برتری های قرارداد اختیار را پوشش دهند. لازم به ذکر است طی هفته های اخیر، با ورود حقوقی ها به بازار آپشن زعفران، حجم معاملات و تعداد موقعیت های باز، با رشد قابل توجهی همراه شده است. با این حال به دلیل کد به کد کردن بین حقوقی ها، هنوز بازار اختیار به کارائی لازم نرسیده است و از نقدشوندگی مناسب برخوردار نمی باشد.

سخن آخر

اگر چه جذابیت های بازار اختیار معامله نسبت به بازار آتی به لحاظ تئوریک بیشتر است، اما در حال حاضر به دلیل نقدشوندگی نسبتا بالای قراردادهای آتی زعفران، معامله گران بازار آتی کالا را بر بازار اپشن کالا ترجیح می دهند.