نگاهی به صنعت روغن خوراکی

صنعت غذایی در بازار سرمایه به چندین بخش از قبیل نوشیدنی، شیرینی جات، محصولات لبنی و ... تقسیم می‌شود و حدود ۷۵ شرکت از این صنعت در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران معامله می‌شوند. از لحاظ ارزش این صنعت یکی از کوچکترین صنایع بورسی است.

در این مطلب به بررسی و مقایسه چهار شرکت فعال در تولید روغن خوراکی، شامل صنعت غذایی کورش (غکورش)، شرکت صنعتی بهشهر (غبشهر)، شرکت صنعتی بهپاک (بهپاک) و شرکت مارگارین (غمارگ) می پردازیم.

​​​​​​​نگاهی به صنعت روغن خوراکی

روغن خوراکی از تصفیه و فرآوری روغن خام تهیه می شود و روغن خام با روغن کشی از دانه های روغنی، مانند کلزا، آفتابگردان، سویا و ذرت بدست می آید. صنعت روغن‌کشی و تصفیه روغن را می‌توان از دسته صنایع پراهمیت کشور دانست، چراکه در این صنعت با دریافت بخش عظیمی از محصولات کشاورزی، روغن نباتی که در صنایع غذایی کاربرد زیادی دارد، تولید می‌شود و پسماند این صنعت نیز در بخش دام و طیور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تولید دانه های روغنی و روغن خام در کشور بسیار کمتر از نیاز کشور بوده و برنامه های دولتی برای تشویق به افزایش کشت و تولید دانه های روغنی هم نتایج چشمگیری نداشته است.۸۰ درصد از کل دانه‌های روغنی موجود مصرفی کشور، از ترکیه، روسیه و آلمان تأمین می‌شود. این دانه‌ها در مجموع منجر به تولید تنها ۳۵ درصد از روغن خام می‌شوند و ۶۵ درصد دیگر آن وارداتی است.

نحوه قیمت‌گذاری

بخش عمده بهای تمام شده مربوط به اصلي ترين بخش مواد مصرفي یعنی روغن خام ميباشد. با توجه به اينكه روغن خام مورد نياز كشور عمدتا از طريق واردات تأمين ميگردد شركتها به علت تحريم بيشتر نياز خود را می بایست بالاجبار با قيمت بالاتر از مجاري داخلي تامين نمايد. ضمنا عدم همكاري بانك هاي خارجي و مشکلات تامين و نقل و انتقال ارز مواد اوليه منجر به افزايش قيمت تمام شده محصولات توليدي ميشود.

در حال حاضر نرخ روغن خام و روغن خوراکی هر دو به صورت دستوری تعیین می شود. مبنای تعیین نرخ روغن خام وارداتی در سالهای گذشته، ارز ترجیحی (دلار 4200 تومانی) بود که در بهار سال جاری، با حذف ارز ترجیحی به دلار نیما تغییر کرد و متعاقب آن نرخ جدید روغن خام و روغن خوراکی با جهش چشمگیر نسبت به نرخهای گذشته اعلام شد. تغییراتی که باعث رشد فروش شرکتهای روغنی شد و آنها را از زیان خارج کرد. با توجه به قیمت گذاری دستوری، تأثیر نرخهای جهانی و نرخ ارز بر این شرکتها مستقیم نیست، اما سازمان حمایت درصورت تغییرات بااهمیت در نرخهای جهانی، نرخ روغن خام و روغن خوراکی را تعدیل می کند. نرخ گذاری دستوری حاشیه سود این شرکتها را تحت الشعاع قرار می دهد و همچنین دستاویز ممنوعیت صادرات این شرکتها بوده است.

غبشهر:

شرکت صنعتی بهشهر در سال 30 تأسیس شده و سهام آن در بورس مورد معامله قرار گرفته است. سهامدار عمدۀ اصلی شرکت، صافولا بهشهر است که مالک اصلی آن شرکت صافولای عربستان است. کارخانۀ غبشهر در غرب تهران واقع شده و محصولات آن با نشان های تجاری لادن، بهار، بهار الماس و نسترن در بازار مصرف حاضرند.

این شرکت در بین شرکتهای فعال در صنعت با ظرفیت تولید 500 هزار تن در رده نخست قرار دارد. غبشهر بزرگترین شرکت بورسی تولیدکننده روغن خوراکی است و به تازگی افزایش سرمایه 34 درصدی خود را از محل سود انباشته انجام داده است. متوسط درصد تقسیم سود شرکت طی سالیان گذشته برابر 45 درصد است.

غکورش:

صنعت غذایی کورش از شرکتهای زیرمجموعه گروه صنعتی گلرنگ می باشد که در سال 90 تأسیس شده است. اولین کارخانه شرکت در سال 1392 در شهرک صنعتی حیدریه در استان قزوین خریداری و راه اندازی شده و یک سال بعد پروژه احداث کارخانه صنعت غذایی کورش در شهرک صنعتی اشتهارد آغاز شد. در حال حاضر تولیدات شرکت در دو کارخانه اشتهارد و تاکستان صورت می پذیرد. همچنین با هدف تکمیل زنجیره تامین و اهداف کیفی و اقتصادی دیگر، مخازن ذخیره روغن شرکت صنعت غذایی کورش به ظرفیت ۳۶۰۰۰ تن در بندر امام خمینی در سال 95 افتتاح گردید. شرکت در سال 99 در بورس پذیرفته شد و سهام آن در سال 1400 در بازار دوم بورس عرضه شد.

شرکت صنعت غذایی کورش یکی از تازه‌واردان بورس اوراق بهادار تهران است که خیلی زود بین فعالان بازار شناخته شد و ارزنده بودن آن نظر سهامداران را به خود جلب کرد. این شرکت ظرفیت تولیدی بیش از 400 هزار تن در سال دارد و توانسته سهم 16 درصدی از بازار روغن کشور را به خود اختصاص دهد که در این زمینه دومین شرکت در بین تولیدکنندگان روغن در ایران است. شرکت علاوه بر فعالیت تولیدی، فعالیت بازرگانی نیز دارد. مجموعه فروشگاه‌های زنجیره ای افق کوروش زیر نظر شرکت، فعالیت خرده فروشی دارد.

بهپاک:

شرکت صنعتی بهپاک در سال 47 تأسیس شده و از سال 74 در بورس تهران پذیرفته شده است، لیکن در سال 1388 به دلیل عدم احراز معیارهای حضور در بورس که عمدتا به دلیل زیان ده بودن شرکت در سنوات قبل بود نام شرکت از فهرست شرکتهای پذیرفته شده در بورس حذف گردید. این سهم از سال 95 مجدداً در فرابورس پذیرفته و معامله می شود..

شرکت بهپاك در بهشهر استان مازندران واقع شده و در صنعت روغنکشی از دانه هاي روغنی( سویا و کلزا) و تولید پروتئین گیاهی سویا فعالیت میکند و در بین شرکتهاي فعال در بازار کنجاله، روغن و پروتئین گیاهی سویا در رده اول قرار دارد. شرکت ظرفیت 350 هزار تن روغن کشی و تولید 60 هزار تن پروتئین سویا در سال دارد.

سهامدار عمدۀ شرکت، توسعه صنایع بهشهر (با نماد وبشهر) است که 65 درصد از سهام بهپاک را در اختیار دارد.

غمارگ

مارگارين اولين شركت توليد كننده روغن گياهي در ايران است كه با برندهای خروس، آفتاب و آفتاب طلايي در بين مردم شناخته شده است. این شرکت در سال 32 تأسیس شده و هم اکنون ظرفيت اسمي شركت، به ميزان 270.000 تن روغن خوراكي در سال مي باشد.  محصولات و خدمات اصلي شركت مارگارين در زمينه توليد انواع روغن هاي نباتي مايع و جامد و انواع كره نباتي مورد مصرف صنف و صنعت و خانوار مي باشد.   شركت مارگارين طي دوره 6 ماه منتهي به 31 خرداد ماه 1401 با حجم فروش بالغ بر 36 هزار تن در بين شركت هاي فعال در صنعت در جايگاه هفتم قرار داشته است.

غمارگ پس از تشکیل سرمایه گذاری مشترک میان صافولای عربستان و وبشهر ایران با نام صافولا بهشهر، طی یک دورۀ چند ساله تحت کنترل آن شرکت بود اما در پی تغییر و تحولات شرکتی، در سال 92 مالکیت آن به وبشهر بازگشت و هم اکنون با سهم 69 درصدی در اختیار این مجموعه است.

چکیده ای از وضعیت عملکرد این شرکتها در سال جاری و سال گذشته در جدول زیر آمده است:

لازم به ذکر است سال مالی غبشهر و غمارگ و بهپاک منتهی به آذر ماه و سال مالی غکورش منتهی به اسفند است. (در جدول، مقادیر سود و زیان غکورش سه ماهه، و مقدار فروش چهار ماهه درج شده است)

نتیجه گیری:

طبق جدول مشاهده می شود که مقدار فروش هر چهار شرکت در سال جاری نسبت به سال گذشته رشد داشته است و غکورش توانسته رشد بیشتری در مقدار فروش تجربه کند. غکورش در سال گذشته و امسال روغن را با نرخ بالاتری فروخته و بیشترین سود را تقسیم کرده است. غکورش علاوه بر فعالیت تولیدی، فعالیت بازرگانی نیز دارد که منجر شده حاشیه سود شرکت نسبت به رقبای خود بیشتر باشد. هم چنین به دلیل داشتن مجموعه فروشگاه‌های زنجیره ای افق کوروش، از نظر خرده فروشی نسبت به رقبای خود شرایط بهتری برای فروش دارد. درصد تقسیم سود بالا در شرکت نیز از پتانسیل‌های ویژه آن محسوب می‌شود. با توجه به این موارد و پیش بینی سود 5810 ریالی بنظر غکورش گزینه مناسبتری نسبت به سه نماد دیگر می باشد.

برای سال مالی جاری سود هر سهم غبهشر، غکورش، بهپاک و غمارگ، به ترتیب 569، 5810، 810 و 247 ریال پیش بینی می شود که معادل P/E فوروارد 5.6، 6.9، 7.3 و 7.9 خواهد بود. میانگین نسبت  P/E ttm برای صنعت غذایی 9.8و برای این چهار شرکت برابر 10.4 می باشد.