بررسی شاخص مدیران خرید (شامخ) در بهمن ماه

به گزارش آوای آگاه؛ شاخص مدیران خرید (PMI) در بهمن ماه از محدوده رکود و انقباض خارج شد و روی قله ۹ماهه ایستاد. روند شامخ کل اقتصاد و شامخ صنعت در ماه بهمن بیانگر بهبود وضعیت اقتصاد نسبت به دی ماه است. با وجود این روند مثبت، نوسان نرخ ارز هزینه تأمین مواد اولیه را بالا برده و این موضوع در کنار کمبود شدید نقدینگی و سرمایه در گردش شرکت‎ها سبب بروز مشکلات متعدد در تأمین مواد اولیه شده است. از طرفی علیرغم ثبت بالاترین مقدار شاخص سفارشات جدید مشتریان در بهمن ماه (نسبت به سری زمانی ۵۳ دوره)، شاخص قیمت خرید مواد اولیه با ثبت ۶۸.۸ به بیشترین مقدار ۴ماهه گذشته خود رسیده و با تداوم سیاست‌های نادرست و وضع قوانین غیرکارشناسانه شاهد ادامه یافتن روند کاهش صادرات هستیم (هشتمین کاهش متوالی) و به همین دلیل این شرکت‌ها برای جبران فشار هزینه‌ها و با توجه به کمبود مواد اولیه (شاهد کاهش شاخص موجودی محصول نهایی در انبار نیز هستیم) و مشکلات تأمین مالی، نیروی انسانی خود را کاهش داده‌اند. در مجموع می‌توان گفت علیرغم بهبود وضعیت اقتصاد در بهمن ماه، در میان کسب‌وکارها انتظار بهبود در فعالیت‌های اقتصادی در اسفندماه تضعیف شده است. لازم به ذکر است که شاخص انتظارات در ارتباط با میزان فعالیت‌های اقتصادی در اسفندماه با ثبت عدد ۵۶.۵۹ به پایین‌ترین حد 3ماهه گذشته رسیده است و کسب‌وکارها به دلیل نگرانی‌های ناشی از نوسان نرخ ارز و تأثیر آن بر اختلال در زنجیره تأمین نهاده‌ها و شروع ماه رمضان برخلاف روند سال‌های گذشته پیش‌بینی نسبتاً ضعیف‌تری برای ماه پایانی سال ۱۴۰۲ و ابتدای سال ۱۴۰۳ داشته‌اند.

شامخ کل

بررسی‌ها نشان می‌دهد شاخص مدیران خرید در بهمن ماه برابر ۵۵.۰۵ واحد گزارش شده و برای اولین بار پس از سه ماه از محدوده خنثی و رکودی افزایش داشته و بالاترین مقدار 9ماهه اخیر خود را ثبت کرده است. البته با بررسی روند شامخ کل و شامخ صنعت در بهمن ماه متوجه می‌شویم که بخشی از رشد شامخ کل اقتصاد و بخش قابل توجهی از رشد شامخ بخش صنعت در ماه بهمن مربوط به اثر تقویمی این ماه است؛ به عبارت دیگر به‌صورت تاریخی، در ماه‌های بهمن به دلیل افزایش تقاضا در پایان سال، حجم فعالیت در اقتصاد در مقایسه با ماه دی افزایش می‌یابد. البته با حذف اثر تقویمی نیز، وضعیت کل اقتصاد و بخش صنعت در بهمن ماه ۱۴۰۲ نسبت به دی ماه بهبود نسبی داشته است. باید توجه داشت که در برخی از شرکت‌ها به‌منظور کنترل هزینه‌های بالای نهاده‌های تولید با توجه به نوسان نرخ ارز و نزدیکی به ماه رمضان، استخدام نیروی کار کاهش داشته و انتظارات بهبود در فعالیت‌های اقتصادی در اسفندماه در میان کسب‌وکارها تضعیف شده است. (در بهمن ماه در میان در میان مؤلفه‌های اصلی، تنها شاخص میزان استخدام و بکارگیری نیروی انسانی کمتر از ۵۰ ثبت شده است)

در میان پارامترهای مهم تشکیل‌دهنده شامخ کل می‌توان توجه ویژه‌ای به موارد زیر داشت:

میزان فعالیت کسب‌وکارها در این دوره به ۵۷.۰۶ رسیده که در ماه قبل در محدوده ۴۹.۵ قرار داشته است. این شاخص پس از دو ماه رکود پیاپی و کاهش، بیشترین مقدار ۴ماهه خود را (از آبان ماه) ثبت کرده ‌است. (به دلیل نزدیک شدن به پایان سال و افزایش در تقاضای مشتریان و به‌خصوص در برخی از فعالیت‌ها، شاخص در بهمن ‌ماه بهبود داشته است)

شاخص میزان سفارشات جدید مشتریان با ثبت ۵۸.۱۸ در بهمن‌ ماه بیشترین میزان خود را در سری زمانی ۵۳ دوره ثبت کرده ‌است. دلیل اصلی افزایش شاخص، سطح پایین تقاضا طی ماه‌های گذشته بوده که با نزدیک شدن به پایان سال، اکثر کسب‌وکارها با تقاضای بیشتری از سوی مشتریان روبه‌رو بوده‌اند و در نتیجه شتاب افزایش در شاخص با سرعت بیشتری همراه بوده است.

شاخص میزان استخدام و بکارگیری نیروی انسانی ۴۹.۲۷ ثبت شده و برای دومین ماه پیاپی با کاهش ثبت شده است.

تداوم کمبود مواد اولیه، ضعف تقاضا و هزینه‌های غیرقابل پیش‌بینی کسب‌وکارها سبب عدم تمایل به افزایش نیروی کار و حتی کاهش آن بوده است.

شاخص میزان صادرات کالا و خدمات با ثبت ۴۹.۳۶ در بهمن ماه، هشتمین کاهش متوالی صادرات از تیرماه را نشان می‌دهد. (در مقایسه با ماه قبل، شدت کاهش کندتر شده است)

شاخص میزان فروش کالاها یا خدمات (۵۸.۷۲) بعد از سه ماه کاهش پیاپی در بهمن ‌ماه افزایش داشته و به بیشترین مقدار 9 ماه اخیر رسیده ‌است. به دلیل افزایش تقاضای داخلی در پایان سال، فروش داخلی به‌ویژه در بخش صنعت و خدمات و کشاورزی افزایش داشته است.

شامخ صنعت

پس از بررسی‌های انجام شده، شامخ بخش صنعت در بهمن ماه برابر ۵۶.۹۵ گزارش شده که بالاترین مقدار ۹ماهه اخیر از خردادماه را به ثبت رسانده و در بهمن ‌ماه همه مؤلفه‌های اصلی این شاخص بیشتر از ۵۰ گزارش شده‌اند.

مطابق روال هر سال و با نزدیک شدن به پایان سال، میزان تقاضا بهبود داشته و بر این اساس شاخص میزان سفارشات مشتریان با ثبت ۶۱.۲۵ بیشترین مقدار 9ماهه اخیر از خردادماه را به ثبت رسانده است. این افزایش تقاضا، افزایش میزان تولید بخش صنعت (۵۷.۰۷) را به دنبال داشته است؛ به‌طوری ‌که تولید هم بالاترین مقدار ۹ماهه (از خردادماه) را ثبت کرده ‌است. در بهمن ‌ماه، میزان سفارشات جدید مشتریان بیشتر از میزان تولید بوده و به همین دلیل تولیدکنندگان برای تأمین افزایش تقاضا از موجودی انبار خود کاسته‌اند و شاخص موجودی محصول نهایی در انبار به ۵۰.۲۴ رسیده که کم‌ترین میزان 10ماهه خود را داشته است. علیرغم بهبود تقاضا در بهمن ‌ماه، میزان استخدام و بکارگیری نیروی انسانی همچنان مانند ماه قبل است.