از دست رفتن 14 میلیارد دلار تولید فولاد کشور طی چهار سال اخیر

به گزارش آوای آگاه؛ ابوتراب فاضل، رئیس هیئت ‌مدیره شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان، در سومین سمینار اندیشکده فولاد صنایع ایران به تشریح وضعیت و چشم‌انداز صنعت فولاد در ایران و جهان پرداخت و گفت: بهترین و جامع‌ترین برنامه صنعتی فولاد کشور در ایران اجرایی شده است، اما در نقطه‌ای ایستاده‌ایم که واقعیت‌های اقتصادی خود را به‌وضوح نشان می‌دهد. حاشیه سود شرکت‌های فولادی به‌ شدت کاهش یافته و دیگر جزء گزینه‌های مطمئن برای سهامداران خرد نیستند.

وی با اشاره به جایگاه ایران در زنجیره جهانی فولاد افزود: ایران به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان اصلی، بازیگری مؤثر در صنعت فولاد دنیاست. در سال 2021 به ‌دلیل افزایش تقاضا و سرمایه‌گذاری پس از کرونا، نرخ بهره‌برداری جهانی از ظرفیت تولید فولاد به بیش از 80درصد رسید، اما با کاهش تقاضا در چین و مازاد ظرفیت در آسیا، این نرخ به حدود 75درصد افت کرد و احتمال کاهش بیشتر آن نیز وجود دارد. فشار اقتصادی و افت سودآوری در سال‌های آینده ادامه خواهد داشت.

فاضل با اشاره به چشم‌انداز قیمتی فولاد گفت: پیش‌بینی می‌شود قیمت جهانی فولاد در سال 2025 به حدود 630 دلار در هر تن برسد. البته ممکن است حمایت‌های تجاری آمریکا یا رونق بخش مسکن چین باعث رشد موقت قیمت‌ها شود، اما در بلندمدت روند کلی بازار نزولی است و گذار به سمت فولاد سبز ادامه خواهد داشت.

وی وضعیت تولید فولاد در کشور را نیز نگران‌کننده دانست و اظهار کرد: به‌ دلیل بحران برق در دو سال اخیر، تولید فولاد ایران رشد نکرده است. در میان‌مدت و با تداوم ناپایداری شبکه برق، تولید کشور حداکثر به 30 میلیون تن خواهد رسید. این در حالی است که رقبای منطقه‌ای مانند عربستان و مصر با وجود ظرفیت پایین‌تر (حدود 10 میلیون تن در هر کشور)، رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند. ما باید نگران باشیم؛ چون آن‌ها بهتر از ایران عمل کرده و به‌روزتر تجهیز شده‌اند.

فاضل از کاهش 10درصدی ضریب بهره‌برداری در واحدهای ذوب و 5درصدی در تولید آهن اسفنجی خبر داد و افزود: میانگین تولید مداوم کارخانه‌های فولادی باید حدود 330 روز در سال باشد، اما در ایران به‌دلیل ناترازی انرژی، حداکثر 280 روز تولید داشته‌ایم. در حال حاضر نیز تنها حدود 20 روز است که تولیدکنندگان به‌طور پایدار فعالیت می‌کنند.

وی ارزش تولید از ‌دست‌ رفته صنعت فولاد به ‌دلیل محدودیت‌های برق و گاز در چهار سال اخیر را بیش از 14 میلیارد دلار برآورد کرد و گفت: میانگین قیمت برق از 870 ریال در سال 1395 به 35هزار ریال در نیمه 1404 رسیده است؛ یعنی 44 برابر رشد کرده است. جالب آنکه اگر برق را از ترکیه وارد کنیم، ارزان‌تر از تولید نیروگاهی در چادرملو تمام می‌شود. در حالی که قیمت فولاد در همین بازه فقط 7.7 برابر افزایش یافته است.

وی افزود: میانگین نرخ گاز نیز از ۲۸۷۰ ریال در سال ۱۳۹۸ به 80هزار ریال در سال 1404 رسیده و حدود 28 برابر شده است. با این شرایط، قیمت فولاد خوزستان دیگر با هیچ معیار اقتصادی همخوانی ندارد و اکنون میلگرد ارزان‌تر از سایر مصالح ساختمانی است.

فاضل با اشاره به چالش‌های ساختاری صنعت فولاد تأکید کرد: پراکندگی مالکیت، رشد جزیره‌ای به‌جای شکل‌گیری قطب‌های یکپارچه تولید، ضعف در حمل‌ونقل و لجستیک، تحریم‌ها و سطح بالای بی‌ثباتی اقتصادی، از عوامل اصلی عقب‌ماندگی در توسعه و انتقال فناوری هستند. با نرخ بهره 42درصدی، دو سال است که بحث توسعه عملاً متوقف مانده است.

وی در پایان گفت: تحریم واقعیتی انکارناپذیر است و باید آن را بپذیریم. نمایشگاه‌های ما به دورهمی شرکت‌های داخلی تبدیل شده‌اند. بازرگانی فولاد در کشور به‌درستی تعریف نشده و امروز شاهد همزیستی نامسالمت‌آمیز میان دلالان و تولیدکنندگان هستیم.