برجام با بورس چه می کند؟ مروری بر وقایع بازار در سال 92 و 94

سال 92 سال بسیار مهمی برای بازار سرمایه بود. شاخص کل بورس در سال 92 حدود 130 درصد رشد کرد و از محدوده 39 هزار واحد به 89 هزار واحد صعود کرد. اگرچه تحولات سیاسی پس از آن موجب شد تا بازار سرمایه حدود 5 سال وارد رکود کسالت آوری شود اما خبرهای مثبت سیاسی پیرامون سرعت روند مذاکرات و خوشبینی هایی که در این خصوص وجود داشت، در آن سال موجب رشد ارزش بازار کلیه صنایع شد.

در سال 92 بازدهی همه صنایع مثبت بود. صنعت فنی و مهندسی با 448 درصد رشد صدرنشین کلیه صنایع شده بود و صنعت محصولات کاغذی با کسب 436 درصد بازدهی مثبت در مقام دوم نشسته بود و صنعت کانی غیرفلزی که 374 درصد بازدهی داشت، به جایگا سوم رسید.

از مجموع 435 نمادی که در سال 92 در بازار سرمایه معامله شده بود فقط 17 سهم افت قیمت داشت و بجز 11 سهمی که بدون بازدهی ماندند 407 سهم دیگر موفق به رشد قیمت شده بودند. به بیان دیگر 94 درصد از شرکتها در سال 92 و تحت تاثیر خبرهای برجامی سهامداران خود را منتفع کرده بودند و جالبتر آنکه بیش از 10 درصد از شرکتها موجب رشد بالغ بر 400 درصدی ثروت سهامداران خود شده بودند.

حتی 6 سهم شوش، غشوکو، غالبر، کرمان، کاذر و کپارس با بازده یک هزار تا بیش از سه هزار درصدی همراه شده بودند.

آن 17 سهمی که در آن سال تاریخی بورس متحمل افت قیمت شده بودند شامل معیار، چبسپا، کایتا، فبیرا، ساذری، فالوم، بایکا، ومشان، بتک، ودی، سفار، ثنظام، ثاصفا، قجام، سباقر و ولانا بودند.

اما بعد از اوج بورس در سال 92، شاخص وارد فاز اصلاحی شد. 23 تیر ماه 94 بود که پس از 22 ماه مذاکره، ایران و گروه 1+5 بر سر برنامه هسته ای ایران به توافقی جامع دست یافتند. با وجود اینکه انتظار می رفت حصول این توافق موجب رشد مجدد بازار سرمایه شود اما از آنجایی که معمولا خبرها در بورس پیشخور می شوند، این توافق نیز تاثیر خود را کمی قبل از امضای توافق و از شاخص 62 هزار واحدی تا 69 هزار واحدی گذاشت. اما دقیقا روز توافق ایران و غرب این رشد به پایان رسید و از فردای آن روز شاخص بورس شروع به افت کرد.

علت این امر آن بود که هنوز اطمینان کافی نسبت به اجرای برجام وجود نداشت و هنوز قوانین مربوط به تحریم های امریکا و اتحادیه اروپا برطرف نشده بود. اما از 26 دی ماه 94 که دور پایانی مذاکرات برجام به مرحله اجرایی درآمد، بازار هم روی خوش نشان داد. البته اثرات این موضوع از کمی قبل تر روی بازار سرمایه پدیدار شده بود که بعد از آن هم ادامه یافت.

در این مرحله شاخص کل از ارتفاع 61 هزار واحد به بالای 81 هزار واحد رسید، روندی صعودی که از هفتم دی ماه 94 تا 14 فروردین 95 ادامه داشت. با وجود اینکه در این مدت حدود 3 ماهه بازار نزدیک به 32 درصد رشد کرد اما میزان صعود آن هیچگاه به اندازه ای که قبل از اجرایی شدن برجام و زمانی که تحت تاثیر خوشبینی ها قرار داشت، نبود. البته با وجود این که از آغاز نیمه دوم فروردین 95 بازار وارد فاز نزولی شد اما کاهش آن نیز به اندازه ای که قبل از اجرای برجام در آن قرار داشت، نشد.

یکی از صنایعی که بیشترین اثر مثبت را از برجام پذیرفت، بانکها و موسسات بود. در آن دوره شاخص صنعت حدود 22 درصد رشد داشت. پیش بینی ها در خصوص متصل شدن بانکها به سوئیفت از مهمترین عوامل اقبال این صنعت پس از امضای برجام بود. البته برخلاف آنچه گفته شده بود متاسفانه بانکهای ایرانی به سوئیفت متصل نشدند و این موضوع نمادهای بانکی را از چشم بازار انداخت.

خودرو و ساخت قطعات یکی دیگر از صنایعی بود که بیشترین اثر مثبت را از برجام پذیرفت. تاثیر امضای برجام بر صنعت خودروسازی این بود که شاخص این صنعت و رشد 168 درصدی را به ثبت رساند. پس از این دوره صعودی شاخص خودروسازی حدود دو و نیم سال در فاز نزولی قرار گرفت اما برخلاف صنعت بانکداری هیچگاه به عددی که قبل از برجام قرار داشت، نرسید.

در گروه خودرو و قطعه ساز نمادهای خاذین، خوساز، خساپا، خگستر، ورنا، خزامیا، خاور، وساپا، خمحرکه، خفناور و خودرو سهامی بودند که بیشترین بازدهی مثبت را کسب کردند. البته نام این نمادها جزو پربازده ترین ها در بین کل سهام بازار هم بود.

اما از بین صنایع، با امضای برجام صنعت ابزار پزشکی با 295 درصد بیشترین بازدهی را کسب کرد. در آن زمان نماد آکنتور در این صنعت وجود داشت و این صنعت را به پربازده ترین صنعت بازار بدل کرد. محصولات چوبی با 169 درصد، سایر حمل و نقل و خودرو و ساخت قطعات هر یک با 168 درصد پربازده ترین صنایع برجامی شدند.

 

از بین نمادها بجز خودرویی هایی که در بالا نام برده شدند، فاهواز، نیرو، کقزوی، دلر، فاراک، چفیبر، کیسون، ثعمرا، ولتجار و شفارس بیشترین رشد برجامی را تجربه کردند.

 

اما برخی از صنایع و نمادها هم بودند که حتی امضای برجام هم نتوانست موجب رشد آنها شود. در دوره سه ماهه رشد برجامی بازار که حدود 90 درصد از صنایع با رشد ارزش بازار همراه شدند، صنعت منسوجات 27 درصد بازدهی منفی داشت. محصولات چرمی، استخراج زغالسنگ و وسایل ارتباطی نیز با 3 تا 5 درصد بازدهی منفی مواجه شدند. در میان نمادها هم کفرآور، سپرمی، فسلیر، شتهران، کنیلو، فخاس، کشرق، وشمال، قچار و سخز در آن دوره بی اقبال بودند و بیشترین افت قیمت را داشتند.

 

 

 

 ​​​​​​​