نحوه بازگشایی بازار سهام تشریح شد

به گزارش آوای آگاه به نقل از ایرنا؛ رئیس سازمان بورس با اشاره به اخذ تلویحی مجوز افشای اطلاعات شرکت‌های بورسی از برخی نهادهای ذی‌ربط، از احتمال بازگشایی بازار سهام طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده خبر داد و تأکید کرد که این اقدام به صورت یکجا انجام می‌شود و روش مرحله‌ای در دستور کار نیست.

موارد مورد تأکید حجت‌الله صیدی به شرح زیر است:

طبیعی بود که جنگ ۱۲ روزه غافلگیرکننده باشد، اما بعد از آن قابل قبول نیست که بگوییم دیگر همه چیز تمام شد؛ در نهایت بعد از چند ماه دستورالعمل نحوه فعالیت بازار سرمایه در شرایط اضطرار را تهیه کردیم.

ما در سازمان بورس مدل‌سازی کرده بودیم که براساس تجارب دنیا بود؛ به این نتیجه رسیدیم که بورس‌های دنیا در شرایط اضطرار یا بروز بحران از جمله جنگ، ۵ مرحله را طی می‌کنند:

توقف فعالیت بورس برای حفظ دارایی سهامداران و سرمایه‌گذاران

نقدشوندگی

حرکت بازار به سمت تعادل

تثبیت تعادل

رونق بازار

بورس امارات تا حدودی مشابه بورس ایران است، ولی مشابه‌ترین بورسی که می‌توانستیم از آن در شرایط جنگی الگو بگیریم، بورس مسکو بود که قبلاً در زمان جنگ روسیه و اوکراین از بورس مسکو مطالعه و الگوبرداری کرده بودیم.

با سهام عدالت نزدیک به ۵۰ میلیون سهامدار و بدون آن یک میلیون و ۲۰۰هزار سهامدار فعال داریم که در سال کمتر از ۱۰ بار خرید و فروش و ۶۰۰هزار سهامدار بیش از ۱۰ بار در سال نسبت به خرید و فروش سهام اقدام می‌کنند.

دو شرط مهم بازگشایی، یکی افشای اطلاعات لازم و دیگری نقدشوندگی است. برای حل مشکل افشای اطلاعات شرکت‌ها با نهادهای مربوطه از جمله شورای عالی امنیت ملی و صدور مجوز گفت‌وگوهایی داشتیم و قرار شد این مجوزها داده شود.

بخشی از کمبود ورق فولادی برای تولید خودرو در داخل قابل تولید است و بخش دیگر را هم می‌توانند وارد کنند.

پس از بازگشایی بازار بعد از جنگ ۱۲ روزه، بانک مرکزی قرار شد ۶۰ همت به بازار سهام تزریق کند که اتفاقاً همراهی خوبی با سازمان بورس در این خصوص داشت و با تزریق ۴۳ همت به بورس، بازار به تعادل رسید و نیازی به تزریق بقیه منابع نبود.

بنا داریم تا بازار سهام را طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده بازگشایی کنیم، اما نماد شرکت‌هایی که خسارت مستقیم دیده‌اند، در این مرحله باز نمی‌شوند، ولی نماد سایر شرکت‌ها باز می‌شود.

اشکال ایده بازگشایی مرحله‌ای بورس این است که اگرچه امکان‌پذیر است، اما عوارض سنگین‌تری از بازگشایی یکجای بازار دارد.

حجت‌الله صیدی با بیان اینکه خبرگزاری ایرنا در ایام جنگ تحمیلی فعالیت خوبی چه در عرصه داخلی و چه در حوزه بین‌الملل و برون‌مرزی داشت که جای تقدیر دارد، اظهار کرد: روز نهم اسفند و حدود ۴۰ دقیقه بعد از آغاز جنگ تحمیلی سوم بلافاصله تصمیم به توقف فعالیت بازار سرمایه گرفتیم که این سرعت عمل در اتخاذ تصمیم ناشی از تجربه جنگ ۱۲ روزه بود. از آنجایی که گفته می‌شود هر جنگ یا آسیبی یک وجه فرصت هم دارد، لذا جنگ ۱۲ روزه فرصت مرور اتفاقات و آماده شدن برای اتفاقات سخت‌تر را فراهم کرد؛ به‌طوری که در چند ماه بعد از جنگ روی مسائل اضطراری یا اتفاقاتی مانند جنگ یا تشدید تحریم‌ها و محدودیت‌ها و راه‌های رفع این مشکلات بیندیشیم.

وی افزود: طبیعی بود که جنگ ۱۲ روزه غافلگیرکننده باشد، اما بعد از آن قابل قبول نیست که بگوییم دیگر همه چیز تمام شد؛ آتش‌بس پس از جنگ ۱۲ روزه مبهم بود و هر لحظه احتمال نقض آن وجود داشت. بنابراین همکاران ما در واحدهای پژوهش، حقوقی و ناشران سازمان بورس با همکاری نهادهای تأمین مالی و صندوق‌ها و حقوقی‌ها جلسات هفتگی داشتند و در نهایت بعد از چند ماه دستورالعمل نحوه فعالیت بازار سرمایه در شرایط اضطرار را تهیه کردیم. این جلسات از اواخر تیرماه سال قبل شروع شد و در پاییز در شورای عالی بورس یک دستورالعمل حدود ۴۰ صفحه‌ای برای شرایط خاص تهیه شد.

9 اسفند ۱۴۰۴؛ روز واقعه

رئیس سازمان بورس ادامه داد: در روز ۹ اسفند سال گذشته و پس از حمله هوایی دشمنان آمریکایی - صهیونیستی، بلافاصله فعالیت بازار سرمایه را متوقف کردیم، ولی با دو مسأله مواجه بودیم؛ یکی اینکه نقدشوندگی برای ما به عنوان حافظ منافع سهامداران بسیار مهم بود. بحث بعدی این بود که با توجه به اینکه شب عید بود و در ایام پایانی سال قرار داشتیم و هم حقیقی‌ها و هم حقوقی‌ها باید چک‌های خود را پاس می‌کردند یا عیدی کارکنان را پرداخت می‌کردند و... لذا این شرایط نشان می‌داد که نیاز به نقدشوندگی در میان سرمایه‌گذاران هست.

وی بیان کرد: ما در سازمان بورس براساس مدل‌سازی تجارت بورس‌های دنیا به این نتیجه رسیدیم که بورس‌های دنیا در شرایط اضطرار یا بروز بحران از جمله جنگ، ۵ مرحله را طی می‌کنند مرحله اول، توقف فعالیت بورس برای حفظ دارایی سهامداران و سرمایه‌گذاران است؛ به‌خصوص که خود سهامدار هم در آن وضعیت امکان معامله را ندارد و نمی‌تواند تصمیم درستی درباره حفظ یا فروش سهام بگیرد. از سوی دیگر به دلیل مغشوش بودن فضا و نبود شفافیت، کسی نمی‌تواند تصمیم بگیرد که چه فعالیتی انجام دهد. به‌خصوص که در جنگ نمی‌شود پیش‌بینی کرد که چه صنایع بورسی قرار است هدف دشمن باشد.

صیدی گفت: در مرحله دوم، بحث نقدشوندگی مطرح می‌شود. حتی در عین وضعیت جنگی سرمایه‌گذار ممکن است بگوید حاضرم دارایی ۱۰۰ میلیون تومانی‌ام را ۷۰ میلیون تومانی بفروشم، ولی برای خرید مسکن به پول آن نیاز دارم و یا سهامدار حقوقی بگوید من باید مواد اولیه بخرم یا حقوق پرسنل را پرداخت کنم که به نقدینگی نیاز دارم. برخی شرکت‌های تولیدی مانند تولید کاشی یا سیمان امکان توقف فعالیت کوره را ندارند. بنابراین باید نقدشوندگی در این مرحله لحاظ شود. مرحله سوم، حرکت بازار با درصدی بالاتر یا پایین‌تر به سمت تعادل است که بازار باز می‌شود و نقدینگی به جریان می‌افتد و نقدشوندگی محقق می‌شود و بازار خود را به تدریج پیدا می‌کند و نسبتاً بازار تعادل می‌شود. مرحله چهارم، تثبیت تعادل است و همه سهامداران می‌توانند پیش‌بینی کنند که سهام شرکت «الف» در نرخ ۵۰۰ تومان به ثبات می‌رسد یا در شرکت «ب» ارزش هر سهم در قیمت ۱۵۰۰ تومان منصفانه‌تر است. مرحله پنجم نیز دوره رونق بازار، ورود نقدینگی جدید، افزایش سرمایه شرکت و سهامداران و افزایش تولید شرکت‌هاست.

وی یادآور شد: در روز نخست جنگ 40 روزه، حفظ ارزش دارایی شرکت‌ها را مدنظر داشتیم و فعالیت بازار را متوقف کردیم، اما بلافاصله هم بعدازظهر ۹ اسفند و هم صبح یکشنبه ۱۰ اسفند جلسه گذاشتیم. روزهای تلخی بود، رهبر انقلاب به شهادت رسیده بودند، برخی از فرماندهان اصلی نظامی شهید شده بودند و ضمن اینکه جنگ در حال تشدید شدن بود، ولی تا شب عید زمان زیادی نمانده بود و باید کاری می‌کردیم که مردم به پول نقد برسند. لذا صندوق‌های درآمد ثابت و با اندکی فاصله و صندوق‌های کالایی مانند طلا و نقره به تدریج بازگشایی شدند.

گزینه وقوع جنگ را پیش‌بینی کرده بودیم

دبیر شورای عالی بورس درباره بازگشایی بازار سهام و فعالیت اصلی بازار سرمایه که خرید و فروش سهام است و تصمیماتی که در این زمینه اتخاذ شد، اظهار کرد: در این خصوص، دو مسئله اساسی داشتیم؛ یکی ریسک سیستماتیک کلی بود که وجود داشت و این بود که جنگ چه میزان طول می‌کشد و چه حالتی برای کشور پیش خواهد آمد؛ ما دو بار یکی اوایل دی ماه و دیگری اواسط بهمن پیش‌بینی سناریوهای مختلف خصوص احتمال وقوع جنگ را بررسی کرده بودیم که سه حالت را پیش بینی کردیم؛ یکی ادامه وضعیت آن زمان که «نه جنگ نه صلح» بود، دوم دستیابی به توافق اساسی با توجه به اینکه درآن زمان مذاکرات در حال انجام بود و سوم وقوع جنگ.

آیا نهادهای خاصی به شما احتمال وقوع جنگ را رسانده بودند؟

وی درباره اینکه آیا پیش از آغاز جنگ تحمیلی سوم با نهادهای خاصی درباره احتمال وقوع آن مشورت می‌کردید یا خیر، گفت: من با برخی مسئولان در دستگاه دیپلماسی مشورت می‌کردم. البته آنها نمی‌توانستند برخی اخبار را به من اطلاع دهند، ولی برخی دوستان در دستگاه دیپلماسی که با من در ارتباط بودند، نسبت به نتیجه مذاکرات خوشبین بودند. اما برخی دوستان دیگر که بدبین بودند، به من می‌گفتند که آمریکا و رژیم صهیونیستی در تدارک حمله‌اند، ولی به این زودی جنگ نمی‌شود. ولی با شخص آقای دکتر عراقچی در ارتباط نبودم.

صیدی بیان کرد: در نهایت سناریوی سوم که وقوع جنگ بود، اتفاق افتاد. البته برای افزایش احتمال وقوع جنگ معیارهای عینی تعریف کردیم؛ مثلاً لغو پروازها یا اعمال دورکاری برای کارکنان دولت.

وی ادامه داد: از هفته سوم اسفندماه به بعد، صندوق‌های درآمد ثابت و کالایی و طلا و نقره بازگشایی شده بودند، ولی درخصوص بازار سهام همچنان این ابهام بود که جنگ چه قدر زمان می‌برد. به‌خصوص که در جنگ ۴۰ روزه تفاوت‌هایی با جنگ ۱۲ روزه وجود داشت. از جمله اینکه رهبر معظم انقلاب به شهادت رسیده بودند، یا اینکه برخلاف جنگ تحمیلی دوم، در جنگ اخیر آمریکا مستقیما به نبرد رو در رو با ایران ورود کرده بود. ضمن اینکه جنگ سوم منطقه‌ای شده بود. این شرایط باعث می‌شد که ریسک سیستماتیک بالا ارزیابی شود.

وضعیت بورس‌های منطقه در زمان جنگ چگونه بود؟

رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار درباره اینکه بورس‌های کشورهای منطقه در ایام جنگ تحمیلی سوم چه شرایطی داشتند، توضیح داد: مطالعه‌ای در همان زمان انجام دادیم که در دو شاخه اصلی پیگیری شد؛ یکی ترکیب سهام و سهامداران در بورس‌های امارات، بحرین، کویت و رژیم صهیونیستی که به این نتیجه رسیدیم بورس کویت و بحرین بسیار کوچک است و قابل مقایسه با بورس ایران نیست، اما بورس رژیم صهیونیستی از نظر ساختار، ترکیب و نحوه معاملات با بورس‌های متعارف دنیا متفاوت است و قابل مقایسه با بورس‌های دیگر نیست و شرایط خاصی بر آن حکمفرماست. ضمن اینکه بسیاری از ناشران بورس رژیم صهیونیستی Dual listing هستند؛ یعنی هم در بورس نیویورک اقدام به انتشار سهام می‌کنند هم در بورس تل‌آویو. ضمن اینکه حمایت‌های عجیبی از شرکت‌های بورسی در رژیم صهیونیستی می‌شود و حتی بعضاً دستکاری‌هایی در بورس این رژیم دیده می‌شود. البته اینکه گفته می‌شود تکنولوژی محور است، صحت دارد و شرکت‌های آی‌تی زیادی در بورس تل‌آویو حضور دارند. البته شرکت‌های صنعتی و دارای خط تولید هم در این بورس فعال هستند. حتی شرکت‌های تسلیحاتی هم در بورس رژیم صهیونیستی نسبت به انتشار سهام اقدام کرده‌اند.

بورس مسکو؛ شبیه‌ترین بورس دنیا به بازار سرمایه ایران

وی تأکید کرد: بورس امارات تا حدودی مشابه بورس ایران است، ولی مشابه‌ترین بورسی که می‌توانستیم از آن در شرایط جنگی الگو بگیریم، بورس مسکو بود که قبلاً در زمان جنگ روسیه و اوکراین از بورس مسکو مطالعه و الگوبرداری کرده بودیم؛ البته تفاوتی که جنگ ما با جنگ روسیه و اوکراین داشت، این بود که دو قدرت نظامی دنیا و اقتصاد اول جهان به ما حمله کرده بودند و ما در برابر آنها مقاومت کرده بودیم. ضمن اینکه سایر کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس در کنار آنها ایستاده بودند. بعد هم ما موازین اخلاقی و قوانین بین‌المللی را رعایت می‌کردیم، در حالی که آنها مدارس و بیمارستان‌های ما را هدف قرار می‌دادند. لذا کشورهای حاشیه خلیج فارس مطمئن بودند که ایران کارخانه تولید مواد غذایی را هدف قرار نمی‌دهد که سبب شد تا بورس آنها برای طولانی‌مدت متوقف نشود.

به گفته مقام مسئول ارشد بازار سرمایه، بورس ایران با کشورهای منطقه از نظر ارزندگی، بزرگی آن و تعداد سهامدار و سرمایه گذار قابل مقایسه نیست. ما با سهام عدالت نزدیک ۵۰ میلیون سهامدار و بدون آن یک میلیون و ۲۰۰هزار سهامدار فعال داریم که در سال کمتر از ۱۰ باز خرید و فروش و ۶۰۰ هزار سهامدار بیش از ۱۰ بار در سال نسبت به خرید و فروش سهام اقدام می‌کنند. بنابراین موارد این‌چنینی سبب شد تا ما بازار را بسته نگه داریم.

دو شرط مهم بازگشایی بازار

صیدی اظهار کرد: دو شرط مهم بازگشایی، یکی افشای لازم و دیگری نقدشوندگی بود. درخصوص افشای اطلاعات شرکت‌های بورسی سه حالت داریم؛ یکی افشای حداقلی، یکی افشای لازم و دیگری افشار حداکثری است. طبیعتاً ما در بازار سرمایه دنبال افشای حداکثری هستیم تا بازار کاراتر و شفاف شود. در افشای لازم، علاوه بر اطلاعات حداقلی باید اطلاعاتی داده شود که به سهامدار تصویری از آینده داده شود.

افشای اطلاعات لازم و نقدشوندگی، دو شرط مهم بورس برای بازگشایی بازار است. فرض کنید در حال حاضر فردی سهام یک شرکت سیمانی را دارد؛ این فرد می‌داند که در ۱۴۰۴ این شرکت با ظرفیت مثلاً یک میلیون تن در سال چه میزان سیمان تولید کرده و تا پایان فروردین ۱۴۰۵ مثلاً ۵۰هزار تن تولید داشته است. آنچه برای سهامدار اهمیت دارد، داشتن تصویری از میزان تولید این شرکت در ۱۱ ماه باقیمانده از ۱۴۰۵ است و آیا می‌تواند به سقف ظرفیت تولید برسد یا خیر؟ آیا در بهار و تابستان امسال تولید دارد یا نه؟ لذا این اطلاعات برای سهامدار مهم‌تر از میزان تولید شرکت سیمانی الف در سال ۱۴۰۴ است. چون می‌خواهد تصمیم بگیرد که آیا سهام این شرکت را نگه دارد یا خیر؟

او اضافه کرد: بنابراین ما در سازمان بورس افشای لازم را ضروری می دانستیم و به سراغ ناشران رفتیم، ولی آنها دو بحث داشتند؛ یکی اینکه در ابهام بودند و می گفتند ما نمی دانیم برق، گاز، خوراک، مواد اولیه تولید و تخصیص ارزمان به چه صورت است و دوم اینکه محدودیت داریم و شورای تأمین استان اعلام کرده که اطلاعات شرکت را افشا نکنید.

صیدی در ادامه تأکید کرد: ما برای حل مشکل دوم با نهادهای مربوطه از جمله شورای عالی امنیت ملی و صدور مجوز گفت‌وگوهایی داشتیم و قرار شد این مجوزها داده شود تا اطلاعات متعارفی از شرکت‌ها روی کدال بارگذاری شود که چیزی شبیه اطلاعات تفسیری شرکت‌هاست و امیدواریم بتوانیم در روزهای آینده مجوزهای لازم را اخذ کنیم.

برنامه جبران کمبود ورق فولادی خودروسازان

رئیس سازمان بورس درخصوص کمبود ورق فولادی برای خودروسازان پس از مشکلاتی که در جنگ اخیر برای شرکت‌های فولادی رخ داد، گفت: بخشی از کمبود ورق فولادی در داخل قابل تولید است و بخش دیگر را هم می‌توانند وارد کنند. این مسائل به نظر می‌رسد ظرف دو سه هفته آینده نهایی می‌شود و بتوانیم در فرصت مناسب بازار را باز کنیم.

صیدی تأکید کرد: یکی از مسائلی که بر این روند تأثیر می‌گذارد، مشخص شدن وضعیت کشور پس از اتمام آتش‌بس است و باید دید آیا آتش‌بس تمدید می‌شود یا به سمت توافق اساسی می‌رویم یا اینکه جنگ از سر گرفته می‌شود که بر این اساس ظرف ۱۰ تا ۱۲ روز آینده تصمیم قطعی می‌گیریم.

او ادامه داد: از سهامداران نظرسنجی کردیم و نتیجه این بود که شفافیت در حدی باشد که بازار باز شود. سهامداران اصلی رفتار هیجانی ندارند که بلافاصله بعد از بازگشایی بازار به فروش سهام و سبد دارایی خود اقدام کنند. چون چنین تجربه‌ای را بعد از بازگشایی بازار پس از جنگ ۱۲ روزه داریم. البته طبیعی است که بازگشایی بازار پس از جنگ اخیر هم تحت تأثیر فضای کلی کشور باشد.

برنامه‌های حمایت از سهامداران پس از بازگشایی بازار

دبیر شورای عالی بورس درباره برنامه‌های حمایتی از سهامداران حقیقی در شرایط بازگشایی بازار با توجه به تجربه‌ای که پس از بازگشایی بازار بعد از جنگ ۱۲ روزه داشتیم، تصریح کرد: در این سری برنامه‌های متنوع‌تری غیر از اوراق تبعی داریم و چند ابزار جدید تعریف شده است تا کسانی که دوست دارند در بازار بمانند، ولی نمی‌خواهند ضرر کنند و دارایی‌شان حفظ شود. چند مشوق طراحی شده است تا بتوانند هم به نقدینگی برسند، هم دارایی آنها حفظ شود. همچنین بیمه سهام و ابزار اوراق تبعی را هم ارائه کرده‌ایم.

ماجرای 60 همت کمک بانک مرکزی به بورس به کجا رسید؟

او درباره اینکه در این دوره از مدیریت بانک مرکزی به بازار سرمایه کمک بیشتری می‌شود یا در دوره مدیریت قبلی گفت: پس از بازگشایی بازار بعد از جنگ ۱۲ روزه، بانک مرکزی قرار شد ۶۰ همت به بازار سهام تزریق کند که اتفاقاً همراهی خوبی با سازمان بورس در این خصوص داشت و با تزریق ۴۳ همت به بورس، بازار به تعادل رسید و نیازی به تزریق بقیه منابع نبود. من بارها از مدیریت قبلی بانک مرکزی بابت نهایت همکاری که با سازمان بورس برای حمایت از سهامداران حقیقی داشت تشکر کردم، ولی تنها نکته‌ای که سری قبلی پیش آمد این بود با تأخیر کمک‌ها رسید. البته بانک‌های عامل بعضاً با مشکل اضافه برداشت مواجه بودند، وگرنه بانک مرکزی حاضر بود ۶۰ همت مصوبه شورای عالی بورس را پرداخت کند.

صیدی ادامه داد: پس از تزریق ۴۳ همت از سوی بانک‌ها، بازار به تعادل رسید و سپس وارد فاز رونق شد و اتفاقاً ارزش دارایی بانک‌ها در بورس افزایش یافت. لذا با توجه به اینکه در سری قبلی بانک‌ها سودده شدند، در این سری با استقبال بیشتری حاضر به کمک هستند. لذا هماهنگی‌های مربوطه انجام شده است.

برآورد خسارات وارده به شرکت‌های بورسی؟

رئیس سازمان بورس درباره اینکه آیا برآوردی از میزان خسارت شرکت‌های بورسی از جنگ تحمیلی سوم شده یا نه، بیان کرد: از شرکت‌ها خواسته‌ایم تا میزان خسارات را به سازمان بورس اعلام کنند. در این خصوص سه گروه شرکت داریم؛ یک گروه شرکت‌هایی هستند که خسارت مستقیم به آنها وارد شده، مانند برخی پتروشیمی‌ها یا برخی فولادی‌ها. گروه دوم در زنجیره تأمین هستند که به شرکت تأمین‌کننده اولیه یا شرکت مصرف‌کننده محصولات این شرکت خسارت وارد شده و به تبع آن، این شرکت‌ها دچار مشکل شده‌اند یا اینکه سهامدار اصلی این شرکت‌ها بوده‌اند؛ مثلاً برخی هلدینگ‌ها سهام شرکتی که به آن حمله هوایی شده را دارند، ولی به خود هلدینگ خسارتی وارد نشده است. گروه سوم هم شرکت‌هایی هستند که از فضای کلی خسارت دیده‌اند. بنابراین اصلی‌ترین گروه خسارت دیده شرکت‌هایی هستند که مستقیماً آسیب دیده‌اند و بقیه شرکت‌ها می‌توانند با روش‌های دیگر مانند واردات یا تغییر محصول مشکلا ایجاده شده را موقتاً مرتفع کنند.

سه گروه از شرکت‌های بورسی از جنگ اخیر آسیب دیده‌اند

صیدی خاطر نشان کرد: با دو سه شرکت بزرگ خسارت دیده جلسه داشته‌ایم تا سه موضوع روشن شود؛ نخست میزان خسارت وارده، دوم مبلغ لازم برای جایگزینی خسارات وارده و سوم عدم‌النفعی که در اثر توقف تولید دیده‌اند را برآورد و اعلام کنند.

بازار سهام طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده بازگشایی می‌شود

رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار گفت: بنا داریم تا بازار سهام را طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده بازگشایی کنیم، اما نماد شرکت‌هایی که خسارت مستقیم دیده‌اند، در این مرحله باز نمی‌شوند، ولی نماد سایر شرکت‌ها باز می‌شود. همچنین نماد شرکت‌هایی که خسارت ندیده‌اند، ولی ابهام اساسی دارند و نتوانسته‌اند افشای اساسی کنند، باز نمی‌شود.

بازار سهام یکجا باز می‌شود، نه مرحله‌ای

او درباره اینکه بازار سهام به صورت مرحله‌ای باز می‌شود یا خیر و اینکه مثلاً ابتدا گروه مواد غذایی و سپس گروه بانک‌ها و بعد از آن سایر گروه‌ها به تدریج به بازار می‌پیوندند یا نه، اضافه کرد: ما خودمان هم روی ایده بازگشایی مرحله‌ای کار کردیم، ولی اشکال این ایده این است که اگرچه امکان‌پذیر است، اما عوارض سنگین‌تری از بازگشایی یکجای بازار دارد. چون معاملات بازار سهام باید در فضای منصفانه عادلانه باشد.

سعی می‌کنیم بازار به‌صورت متنوع باز شود تا افراد تصمیم بگیرند چه سهمی را نگه دارند و چه سهمی را بفروشند

صیدی توضیح داد: وقتی یک سرمایه‌گذار از هر گروه سهم در سبد سهام خود دارد، ولی فقط مثلاً نمادهای گروه بانکی باز می‌شود، اما از سایر گروه‌ها خبری نیست، می‌گوید من می‌خواستم سهم بانکی را نگه دارم، ولی سهم نمادهای فلزی را بفروشم. لذا دچار مشکل شده‌ام. بنابراین سعی می‌کنیم بازار به صورت متنوع باز شود تا افراد تصمیم بگیرند چه سهمی را نگه دارند و چه سهمی را بفروشند.

نقدشوندگی بهتر است یا شفافیت؟

دبیر شورای عالی بورس درباره اینکه برای سازمان بورس نقدشوندگی در اولویت است یا شفافیت بازار، اظهار داشت: هر دو موضوع برای تداوم فعالیت بازار سهام لازم است. وقتی می‌گوییم بازار باید کارآ باشد، یعنی باید شفافیت داشته باشیم و بدون شفافیت بازار اصلا کارایی ندارد. از سوی دیگر، بحث صیانت از حقوق سهامدار است. یکی از نمودهای عینی صیانت از حقوق سهامدار، نقدشوندگی سهم است. بنابراین نمی‌توانیم یکی را فدای دیگری کنیم.

در حال حاضر به دنبال افشای حداکثری نیستیم؛ چون اساساً امکان‌پذیر نیست

او افزود: هنر متولی بازار باید این باشد تا میان این نقدشوندگی و شفافیت توازن ایجاد کند. لذا در حال حاضر دنبال افشای حداکثری نیستیم. چون اساساً امکان‌پذیر نیست. چون وقتی شفافیت یک پله از افشای اساسی پایین‌تر باشد، سهامدار بازهم می‌تواند به تصویری از آینده برسد، اما در عوض نقدشوندگی سبد سهام سرمایه‌گذار محقق می‌شود.

صندوق‌های حمایتی تثبیت و توسعه آماده بازگشایی بازار

صیدی درخصوص آمادگی صندوق‌های توسعه و تثبیت بازار سرمایه برای پس از بازگشایی بازار و حمایت از سهامدار گفت: فلسفه وجودی این دو صندوق، ایفای نقش حمایتی است. قرار است هم خود صندوق‌ها به‌صورت مستقیم و هم با کمک بانک‌ها به‌صورت خرید سهام و حمایت غیرمستقیم وارد بازار شوند؛ هم خود صندوق‌ها منابع دارند و هم مقداری تجهیز خواهند شد.

او ادامه داد: در زمستان سال گذشته دو اتفاق خوب رخ داد؛ یکی برداشتن حجم مبنا بود و دیگری راه‌اندازی بازار TAL که معاملات بعد از اتمام بازار بود که به ارتقای عدالت در بورس کمک زیادی کرد. لذا این صندوق توسعه و تثبیت قرار است در بازگشایی جدید عمدتاً روی معاملات TAL کار کنند تا افراد با آگاهی بیشتر نسبت به خرید سهم‌های مورد نظر اقدام کنند.

دامنه نوسان ۳درصدی باقی می‌ماند؟

دبیر شورای عالی بورس درباره حذف یا ابقای دامنه نوسان در دوره بازگشایی بازار در پساجنگ سوم بیان کرد: روی این موضوع در حال کار کردن هستیم. دو نظر کلی وجود دارد؛ یکی اینکه بازار فعلاً به دامنه نوسان ۳درصد عادت کرده و این دامنه را نگه داریم و یک نظر این است که اجازه دهیم چند روز دامنه نوسان نباشد. هر یک از این دو نظریه یک سری عوارض و یک سری منافع دارند. چند مدل و آثار هر کدام را بررسی کرده‌ایم که شامل دامنه نوسان ۳درصدی، افزایش آن به ۵ یا ۱۰درصد یا کلاً برداشتن دامنه نوسان (دامنه نوسان باز) می‌شود. وقتی من وارد سازمان بورس شدم، دامنه نوسان ۳درصد بود که چند بار تلاش کردیم تا آن را تغییر دهیم، اما هر بار یک اتفاق رخ داد که مانع انجام شد. بنابراین نهایتاً هر سناریویی که کمترین آسیب و بیشترین مدیریت ریسک را داشته باشد، اجرایی خواهیم کرد.