استراتژی بقا و تخصیص دارایی در عصر تورم رکودی پس از جنگ

همایون دارابی، مدیرعامل شرکت سبدگردان داریوش در گفت‌وگو با آوای آگاه درخصوص استراتژی‌های سرمایه‌گذاری در بازارهای فعال در شرایط فعلی گفت: در فضای اقتصادی پس از پایان التهابات جنگ، ما با پدیده سنگین «تورم رکودی» مواجه هستیم؛ شرایطی که در آن قیمت‌ها با سرعت در حال افزایش‌ بوده، اما بازارها در رکود معاملاتی عمیقی فرورفته‌اند. در چنین فضایی، ویژگی اصلی بازارها افت شدید «نقدشوندگی» در کنار رشد اسمی قیمت‌هاست. بازار مسکن امروز دقیقاً در همین نقطه قرار دارد. به دلیل جهش هزینه‌های ساخت و تورم مصالح، قیمت اسمی مسکن افت نمی‌کند، اما به دلیل کاهش شدید قدرت خرید مردم، تقاضای مصرفی در بازار وجود ندارد. ورود به این بازار در حال حاضر تنها برای سرمایه‌هایی توجیه دارد که دیدگاه سرمایه‌گذاری بسیار بلندمدت (بالای ۵ سال) دارند. برای سرمایه‌های خرد و میان‌مدت، مسکن در شرایط فعلی یک «تله نقدینگی» محسوب می‌شود. البته در بخش مسکن اجاره‌ای یا مسکن کوچک متراژ همچنان فضا خواهد بود.

وی در ادامه افزود: بازار خودرو که سال‌هاست در اقتصاد ما از ماهیت مصرفی خارج شده، در شرایط فعلی یکی از پرریسک‌ترین بازارهاست. برخلاف مسکن، خودرو هزینه استهلاک و نگهداری بالایی دارد. با تثبیت نسبی شرایط پس از جنگ، در صورت ایجاد گشایش‌های محدود در واردات یا تداوم سیاست‌های انقباضی دولت، خودرو اولین بازاری است که حباب آن تخلیه خواهد شد. خودرو دیگر نه سپر تورمی مناسبی است و نه نقدشوندگی دوران رونق را دارد؛ بنابراین خروج از این بازار و تبدیل آن به دارایی‌های مولدتر منطقی‌ترین تصمیم است.

دارابی بیان داشت: در مورد دارایی‌های امن و پوشش ریسک، طلا در اقتصاد ما همیشه نقش «لنگر اطمینان» را بازی کرده است. در شرایطی که ارزش پول ملی تحت ‌فشار است، طلا (به‌ویژه صندوق‌های طلا در بورس که ریسک نگهداری فیزیکی و حباب سکه را حذف می‌کنند) یکی از بهترین ابزارها برای حفظ ارزش پرتفو و برخورداری از نقدشوندگی بالاست. برای پوشش ریسک کاهش ارزش پول ملی، خرید طلا یا سهام شرکت‌های صادرات‌محور، جایگزینی بسیار هوشمندانه‌تر و کم‌هزینه‌تر از دپوی اسکناس ارز است.

به گفته این فعال بازار سرمایه، صندوق‌های درآمد ثابت (فیکس اینکام) در تورم‌های بالا معمولاً «بازده واقعی» منفی دارند. زیرا نرخ سود بدون ریسک حریف تورم نمی‌شود. با این‌ حال، این صندوق‌ها دو کاربرد حیاتی در پورتفو دارند؛ ایجاد محلی امن برای «پارک پول» در زمان اصلاح بازارها و کاهش نوسان کلی سبد سرمایه‌گذاری. نکته کلیدی که در تخمین «بازده مؤثر پس از مالیات» باید به آن توجه کنیم، معافیت مالیاتی سود این صندوق‌هاست. در دورانی که دولت به دنبال اخذ مالیات از عایدی سرمایه در بازارهای سنتی است، سود مرکب و بدون مالیات فیکس اینکام‌ها ابزار مفیدی برای مدیریت ریسک است. هرچند که نباید بخش عمده دارایی در آن‌ها حبس شود. در همین حال، تأمین نیازهای نقدینگی و پرداخت‌های افراد یا شرکت‌های کوچک می‌تواند توسط سرمایه‌گذاری در فیکس پاسخ داده شود.

مدیرعامل شرکت سبدگردان داریوش با بیان اینکه بازار سهام در این شرایط رکود تورمی تنها بازاری است که ظرفیت خلق بازدهی بالاتر از تورم را دارد، اما نیازمند گزینش بسیار دقیق است، افزود: ما اکنون با پدیده «ارزش جایگزینی» روبه‌رو هستیم؛ جایی که شرکت‌های بنیادی به‌مراتب ارزان‌تر از هزینه احداث مجددشان معامله می‌شوند. در این فضا، شرکت‌هایی که متکی به بازار مصرف داخلی هستند، به دلیل افت قدرت خرید مردم آسیب می‌بینند. در این بخش با بازگشایی بازار تمرکز بر سهام شرکت‌های کامودیتی محور، صادراتی و دلاری است که درآمدهایشان با نرخ ارز جهانی و تورم تعدیل می‌شود و آسیب‌پذیری کمتری از رکود داخلی دارند و صندوق‌های بخشی صنایع صادراتی می‌تواند بهتر باشد.

وی در پایان تصریح کرد: در نهایت، سرمایه‌گذاری در کالاهای اساسی نیز یکی از گزینه‌های جذاب دوران نقاهت اقتصادی است. قیمت محصولات کشاورزی، انرژی، فلزات اساسی و پتروشیمی همگام با تورم رشد می‌کند. با توجه به اینکه انبار کردن فیزیکی این کالاها برای سرمایه‌گذار خرد غیرممکن است، بهترین راهکار استفاده از صندوق‌های سرمایه‌گذاری کالایی و گواهی‌های سپرده کالایی در بورس است. در مجموع، دوران کسب سودهای آسان از خرید و نگهداری دارایی‌های فیزیکی به سر آمده و برنده اقتصادِ تورمِ رکودی، کسی است که سبدی متنوع از دارایی‌های نقدشونده بسازد و از تله‌های نقدینگی و مالیات‌های پنهان دوری کند.