دولت جدید چه برنامه‌های حمایتی برای بازار سرمایه دارد؟

به گزارش آوای آگاه؛ حسین عبده تبریزی، کارشناس ارشد بازار سرمایه در شانزدهمین سالگرد خدمات مدیریت دارایی آگاه بیان کرد: به عقیده من، وضعیت اقتصادی کشور از سال ۸۶ به بعد به بدی امروز نبوده و در حال حاضر در وضعیتی هستیم که حفظ وضعیت موجود اقتصادی و حفظ سطح معیشت فعلی کشور مثل موقعیت بهداشت، آموزش و برق در کشور زیر علامت سؤال است. در حوزه برق در ابتدا با شوخی شروع شد که فقط چند ساعت برق کارخانه‌ها را قطع کنند، اما در حال حاضر کارخانه‌های جنوب کشور سه ماه است که به خاطر قطعی برق تعطیل هستند.

وی ادامه داد: بنابراین در حوزه برق شرایط بسیار وخیم بوده و رقمی که برای سرمایه‌گذاری برای حفظ نیروگاه‌های فعلی نیاز است، بسیار بالاست. همچنین برای حفظ فشار گاز در موقعیت فعلی هم رقم بسیار بالایی سرمایه‌گذاری نیاز است.

عبده تبریزی تصریح کرد: توقعات مردم از دولت چهاردهم هم روشن است و هیچ امتیازی نمی‌توان از مردم برای انجام یک اصلاحات اقتصادی گرفت به همین خاطر است که اقتصاددانی مثل آقای نیلی می‌گوید خیلی سخت است در شرایط فعلی بخواهیم مزیت اقتصادی درست کنیم.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه افزود: این وضعیت وخیم حاصل این است که سرمایه‌گذاری نکرده‌ایم. در حوزه نفت و گاز که حدود ۱۷ سال است سرمایه‌گذاری نکرده‌ایم و نرخ رشد سرمایه‌گذاری در کل اقتصاد کشور هم چهار سال است که منفی بوده و بنابراین روشن است که منابعی برای سرمایه‌گذاری نداشته‌ باشیم و حفظ وضعیت موجود هم حتی بسیار دشوار است.

وی خاطرنشان کرد: می‌دانیم که تداوم پرداخت سوبسید برای برخی اقلام هم ممکن نیست و اگر به این ترتیب پیش برویم، ممکن است در حوزه بنزین با این دشواری مواجه شویم که مثلاً به مردم اعلام کنیم فعلاً ماشینشان سه روز کار کند تا ببینیم وضعیت بنزین چه می‌شود؛ چون مثلاً باید 7 یا 8 میلیارد دلار بنزین وارد کنیم، اما سرمایه آن را نداریم.

عبده تبریزی گفت: در چنین شرایطی، اصلاحات اقتصادی باید همراه با گشایش بین‌المللی باشد؛ یعنی در سطح دنیا مناسبات و وضعیت بهتر و گشایش ایجاد شود. ضمن آنکه این دو موضوع را باید همراه یکدیگر پیش ببریم؛ یعنی اصلاحات اقتصادی را در شرایطی که اوضاع بسیار وخیم، نمی‌توان پیش برد.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه ادامه داد: به‌طور مثال شما هر اصلاحی که قصد داشته باشید در ساختار شرکت خودتان انجام دهید، در شرایطی که شرکت در ضرر و زیان است، دست به این اقدام نمی‌زنید. در یک حالت شکوفایی است که می‌توانید دست به اصلاحات بزنید؛ یعنی یک جایی از اقتصاد باید گشایشی ایجاد شود تا بتوان یک آرامشی برای مردم فراهم کرد.

وی توضیح داد: در عین ‌حال مسئله‌ای که در یک ماه اخیر آن را تجربه کردم، این است که سبد انتخاب مدیر توسط دولت به شدت محدود شده است. بخش قابل ملاحظه‌ای از کسانی که حائز شرایط هستند، حاضر نیستند وارد بدنه دولت شوند. حتی کسانی که رده خیلی بالا هم ندارند. یک دلیل این است که عده‌ای می‌گویند موفق نمی‌شویم و موفقیت را دور می‌بینند. یک عده هم وارد بخش خصوصی شدند و آنجا موفق هستند، بدهکارند و یا کارگر دارند. نسل جوان هم به شدت مخالفت می‌کردند. ضمن آنکه برخی از افراد هم مهاجرت کردند و بر این اساس انتخاب مدیر از سبد موجود بسیار محدود شده است.

عبده تبریزی تصریح کرد: در عرصه بین‌المللی، مقام معظم رهبری یک حوزه را باز کرد و در سخنرانی اشاره کردند که دولت می‌تواند اول با همسایگان بعد آفریقا، کشورهای آسیایی و شرقی و در نهایت اروپا وارد بحث شود. ضمن آنکه ما از مدت‌ها قبل به خاطر مسائل تحریم‌ها و اسرائیل، با آمریکایی‌ها در حال صحبت بودیم.

این پیشکسوت بازارهای مالی خاطرنشان کرد: بخش قابل ملاحظه‌ای از سال اول دولت آقای روحانی انتظارات این بود که بازار را دستخوش تغییرات می‌کرد و در آن زمان اتفاقی نیفتاده بود؛ یعنی مثلاً برجامی هم در کار نبود (برجام سال دوم اتفاق افتاد)، ولی انتظاراتی که ایجاد شد، بورس را اندکی به سمت جلو حرکت داد. در حال حاضر این فرصت هم بسیار محدود شده و آقای پزشکیان مجبور است با سرعت خیلی زیادی این وضعیت را پیش ببرد.

وی افزود: آنچه از بچه‌های سیاسی می‌شنویم این است که موافقت با کنگره آمریکا حتی در پنج سال آینده هم بسیار دشوار به نظر می‌رسد؛ بنابراین برای ایجاد گشایش از طریق توافق با کنگره، چشم‌اندازی نیست و هیچکدام از صاحب‌نظران حوزه سیاسی به هیچ وجه نمی‌گویند که می‌توان با کنگره به جایی رسید یا برجام می‌تواند به شکل سابق بازگردد و به یک فرجامی برسد. آنچه به ‌نظر می‌رسد عملی است، این است که رئیس جمهور آمریکا اختیاراتی دارد که کم هم نیست و باید برای ایجاد گشایش در طول دو سه سال آینده از این اختیارات کمک گرفته شود.

عبده تبریزی اظهار کرد: روابط با اروپا هم تحت‌ تأثیر مسئله جنگ اوکراین قرار دارد؛ اینکه ایران را منتصب به کمک کردن به اوکراین کردند و بر این اساس اروپایی‌ها کمی دشوارتر از سابق به میدان مذاکره می‌آیند. در عین حال که می‌دانیم برای اصلاحات باید گشایش در روابط خارجی ایجاد شود، ولی به نظر می‌رسد سرعت آن خیلی پایین‌تر خواهد بود.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه گفت: منابع برای رشد در تمام این سال‌ها عمدتاً از نفت آمده و در هیچ یک از سال‌های گذاشته و حتی سال‌های خوبی مثل دوره آقای خاتمی و از نظر اقتصادی، نرخ‌های رشدمان را از بهره‌وری نگرفتیم؛ بنابراین بعید است که فکر کنیم در این شرایط می‌توان از بهره‌وری نرخ رشد ۷-۸درصدی برنامه هفتم را تأمین کرد. بر این اساس به نظر می‌رسد تنها جایی که داریم، مسئله فروش نفت است. اما گفتنی است که نفتی هم برای فروش نداریم و در این حوزه نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین است.

وی ادامه داد: بنابراین تنها حوزه‌ای که می‌توانیم صرفه جویی فوری‌تر داشته باشیم، هدررفت انرژی است؛ یعنی آنچه از انرژی قاچاق می‌شود، شاید تنها منابعی باشد (اگر بگوییم ۳۰درصد صورت حساب انرژی که به صورت یارانه است، پرداخت می‌شود، حداقل آن ۱۰۰ میلیارد دلار است) که بتوان از آن ۲۰-۳۰ میلیارد دلار هدررفت انرژی صرفه‌جویی کرد. البته این حوزه هم نیاز به سرمایه‌گذاری مجدد دارد؛ بنابراین رقم آن نمی‌تواند از ۱۰-۱۵ میلیارد دلار بالاتر برود.

عبده تبریزی توضیح داد: با این تصویر تعجب نمی‌کنیم که بازار سرمایه در شرایط سختی افتاده است. کمااینکه سایر بازارها هم در همین شرایط سخت هستند. البته به این معنی نیست که بازار سرمایه نمی‌توانست کمی بهتر باشد. در کل متغیرهای سیاسی و اقتصادی فعلی این هشدار را می‌دهند که وضعیت خوب نیست و در چنین شرایطی، هرگونه حرکت به سمت جلو آرام است و پرشی نخواهد بود.

این پیشکسوت بازارهای مالی تصریح کرد: وضعیت فعلی نشان دهنده این است که دیگر منابعی برای اشتباه کردن نداریم بنابراین هر چه جلوتر می‌رویم، نقش شرکت‌ها در جهت دادن رشد و پیدا کردن آن جهت عمده‌تر می‌شود. در این راستا، دولت به دنبال اصلاح فضای کسب‌وکار به معنی امن است؛ مثلاً محدود کردن نظارت‌هایی که بی‌مورد است. ضمن آنکه در سازمان برنامه هم شاید بتوان در هزینه‌های غیرپرسنلی صرفه‌جویی‌هایی کرد.

به گفته وی، شاید بتوان از منابعی که نزد چین داریم، دو سه پروژه بزرگ اجرا کرد. مثل پروژه راه‌آهن سریع‌السیر. همچنین در حوزه خورشیدی قطعاً امکانات چین مازاد بر مصرف خود است. بنابراین می‌توان عاقلانه از منابعی که در اختیار آن‌ها داریم، استفاده کرد.

عبده تبریزی اظهار کرد: یکی از مواردی که بازار سرمایه را نگه داشته، خودرو است. دلیلی ندارد که در حوزه خودرو، کارخانه به یک قیمت بفروشد و مردم در بازار به یک قیمت بالاتر دیگر خریداری کنند و مابه‌التفاوت آن به جیب دلال برود که بعد هم ۲۵۰ همت صنعت ماشین فارغ از هر نوع عدم کارایی بدهکار باشد. این‌ها مسائلی است که دولت به اجبار باید برای اصلاحات به سمت آن حرکت کند تا بتواند سرمایه‌گذاری خارجی انجام دهد.

همچنین این پیشکسوت بازارهای مالی در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار آوای آگاه گفت: با دوستان بازار سرمایه در جمع‌های 10 تا 20 نفری در حال نوشتن مشکلات این بازار هستیم؛ یعنی در حال بررسی هستیم که چه اصلاحاتی باید در شورای بورس انجام شود و چه اصلاحاتی احتمالاً در سازمان باید رخ دهد. بر این اساس نظرخواهی می‌کنیم و باید منتظر بمانیم تا وزیر اقتصاد احتمالاً ظرف حداکثر دو هفته  آینده مستقر شود تا برنامه‌ها را به او ارائه بدهیم.

وی تصریح کرد: به این ترتیب از دوستان و فعالان دیگر بازار سرمایه هم خواهشمندم که اگر پیشنهادی دارند، ارسال کنند. ما نظرات را جمع می‌کنیم، به وزیر ارائه می‌دهیم و می‌گوییم این‌ها نظر بازار است. ضمن آنکه باید اجازه دهیم اصلاحات را خود وزیر انتخاب کند. این اصلاحات می‌تواند در آدم‌ها و یا روش‌ها باشد.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه توضیح داد: در حال حاضر باید بر کارهای مهم‌تر در بازار سرمایه متمرکز شویم؛ مثل ورود پول بلندمدت به بورس. این پول بلندمدت هم فقط از طریق صندوق‌های بازنشستگی تکمیلی می‌تواند وارد بازار سرمایه شود. چون در حال حاضر گرایش خود بازار هم کوتاه‌مدت است و عمده سرمایه‌گذاران سال‌هاست به آن عادت کرده‌اند.

عبده تبریزی افزود: درخصوص صندوق‌های بازنشستگی تکمیلی هم باید اشاره کرد که معافیت‌های آن باید روشن باشد. همچنین دولت باید بازنشستگی را دو لایه کند تا همیشه پول وارد شود؛ مثلاً اگر ۲۰ میلیون تومان خط دولت در نظر بگیریم، دولت تا ۲۰ میلیون تومان را در صندوق تأمین اجتماعی پوشش می‌دهد و بالای ۲۰ میلیون تومان هر روز وارد بورس می‌شود. این موضوع می‌تواند فضای خوبی در داخل بورس ایجاد کند.

وی بیان کرد: به شخصه علاقه‌مند به تشکیل شدن کانون سرمایه‌گذاران حقیقی به سرعت هستم. همچنین تمایل دارم دبیرخانه بورس مستقل شود و شورای بورس بتواند کمی نظارت‌های خود را تقویت کند.

این پیشکسوت بازارهای مالی ادامه داد: بسیاری از افراد از اینکه دامنه کم و محدود شده، ناراحت هستند، ولی شرایط به‌نوعی است که این کار باید انجام می‌شد و شاید بهتر بود که روز چهارشنبه دو هفته گذشته این اتفاق می‌افتاد تا بازار بیشتر تقویت می‌شد.

عبده تبریزی اعلام کرد: در جلسه‌ای که با آقای عارف داشتم، ایشان نگران بودند و از من وضعیت بازار را می‌پرسیدند. گزارش کوتاهی از وضعیت بورس ارائه دادیم. قرار شد که از گروه‌های دیگر هم پرس‌وجو کنند و آن‌ها هم یک جمع‌بندی تهیه کنند. امیدواریم مجموع این نظرات باعث شود تا کمی بازار بهبود پیدا کند.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه در پایان اظهار کرد: در حال حاضر نکته قوت بازار این است که قیمت‌های آن معقول بوده و اگر کمی فضای پیرامونی بهتر شود، بازار می‌تواند شروع به حرکت کند.