روند فرسایشی بازار تا چه زمانی ادامه دارد؟

به گزارش آوای آگاه؛ مهبد قندچی، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌گو با آوای آگاه گفت: بازار امروز فضای باثبات‌تر و آرام‌تری داشت؛ نه خیلی ریزشی و نه امیدوارکننده! البته بسیاری از نمادها افت دیگری را در کارنامه خود ثبت کردند. در نتیجه معاملات آخرین روز کاری هفته، شاخص کل با افت 4هزار واحدی در اتفاع یک میلیون و 973هزار واحدی قرار گرفت. حجم و ارزش معاملات کماکان محدود بوده (کمتر از 4 همت) و ماه‌هاست که بازار در باتلاق رکودی خسته‌کننده‌ گرفتار شده است. جالب است که بدانید شاخص کل در هفته‌ای که گذشت در ارتفاع 2 میلیون و 34هزار واحدی آغاز به کار کرد و تنها 3درصد کاهش داشت، اما طیف وسیعی از سهام افت‌های سنگین 10 تا 15درصدی را تجربه نمودند و همین موضوع نشان می‌دهد دماسنج‌ها و نماگرهای بازار منعکس‌کننده وقایع اصلی بازار نیستند.

وی افزود: اما سوالی که این روزها ذهن بسیاری از سهامداران را درگیر کرده، این است که روند فرسایشی بازار تا چه زمانی ادامه دارد؟ همه می‌دانیم که بازار برای خروج از این فضا نیاز به شوک‌های اساسی، اصلاح برخی سیاست‌ها، پیش‌بینی‌پذیر شدن اقتصاد و تزریق نقدینگی دارد. بنابراین راهکار مشخص بوده و دولت و نهاد ناظر هم به خوبی واقف به ماجرا هستند و سکوت این روزها دقیقا به همین دلیل است که سیاست‌گذاران راهکارها را می‌دانند، اما تمایلی به تغییر موضع و قرار دادن بازار در ریل صعود (در این مقطع زمانی) ندارند!

قندچی تصریح کرد: بازار طی دو دهه گذشته بارها و بارها چنین وضعیتی را تجربه کرده و بالاخره این روزها هم تمام می‌شود و روسیاهی آن به زغال خواهد ماند، اما به جرات می‌توان گفت هیچگاه و در هیچ یک از مقاطع زمانی، حتی زمانی که احمدی‌نژاد بر سر کار آمد و بازار را قمارخانه خواند، فضا این‌چنین غیرمنطقی و تلخ نبوده است. حتی مردادماه 99 هم که بازار به یکباره فرو ریخت و سیلی سرخی به گوش نقدینگی و سهامداران نواخته شد، فضا اینچنین غیرعادی و بی‌حساب و کتاب نبود. در آن مقطع به شکل واضحی مشخص بود که نقدینگی از ترس بی‌ارزش شدن ریال و بواسطه سرعت گرفتن گردش پول به دل بورس زده و پس از رشد چند صد در درصدی در یک بازه زمانی کوتاه و شکل‌گیری حباب قیمت در بسیاری از سهام، روند بازار نزولی شد.

این کارشناس بازار سرمایه اضافه کرد: حتی برای ریزش شهریور و مهرماه سال گذشته هم ادله و توجیهات سیاسی وجود داشت، اما از اردیبهشت ماه سال جاری که بازار پا بر مدار اصلاح گذاشت، بسیاری از فعالین بازار توقع یک اصلاح قیمتی و زمانی موقت نهایتا تا روزهای ابتدایی تیرماه را داشتند، اما هرچه گذشت این اصلاح خاتمه نیافت و دقیقا از روزهای ابتدایی تابستان بود که سیاست‌گذار با نشر ابلاغیه‌ها و بخشنامه‌های محرمانه اردیبهشت ماه که عمدتا مربوط به دست‌درازی به جیب بنگاه‌های بزرگ بورسی بود، پرده از سیاست شوم خود جهت جبران کسری بودجه برداشت و با ابزارهایی که در اختیار داشت، به اصلاح قیمت‌ها به شکل وسیعی دامن زد و بازار را به شکلی عجیب به زیر کشید. شاید کمتر کسی حتی افراد بدبین که در اردیبهشت ماه اعتقاد به اصلاح بازار داشتند، تصور می‌نمودند که چنین نسخه تلخ و پیچیده‌ای برای بازار تجویز شده باشد.

وی اضافه کرد: اما امروز P/E بازار به کمتر از 8 واحد رسیده، P/S شرکت‌های بورسی کانال 2 واحدی را از دست داده، دلار کاهش ارتفاع نداشته و متغیرهای تحلیلی تقریبا مشابه با متغیرهای مهرماه سال گذشته است. بنابراین به لحاظ ارزندگی هیچ ادله‌ای برای ادامه اصلاح و فرسایش وجود ندارد، اما لگدمال شدن اعتماد عمومی، ترس از رفتارهای بی‌حساب و کتاب دولت، عدم رفع برخی از ابهامات، اظهارنظر برخی افراد بی‌سواد و سودجو در بدنه دولت، دستکاری واضح قیمت‌ها با ایجاد اردرهای ترس و رنج‌کشی‌های غیرمتعارف زیر سایه تفکر خطرناکی به نام "توانایی در مدیریت بازار" توسط نهاد ناظر چنین فضایی را رقم زده و از آنجا که سیاست‌گذار واقف به ماجرا است، می‌توان گفت که با طرح راهکار از سوی فعالین بازار، فضا تغییر نخواهد نکرد و تنها گذر زمان است که می‌تواند روند را تغییر دهد!

قندچی خاطرنشان کرد: در واقع راهکارها مشخص است؛ از اصلاح نرخ دلار نیمایی گرفته تا تعیین فرمول مشخص برای خوراک پتروشیمی‌ها، براندازی قیمت‌گذاری دستوری، برگشت خودرو به بورس کالا و برخی موارد دیگر که قطع به یقین بهتر از ما می‌دانید و بسیاری از کارشناسان ارشد بازار بارها این راهکارها را گوشزد کرده و سیاست‌گذار کاملا بر موانعی که بر سر راه اقتصاد ایجاد نموده، واقف است! اما حالا که از سیاست‌گذار و حمایت متولیان بازار ناامید شده‌ایم، شاید بهتر باشد به دنبال راهکار و ابزاری برای شناسایی زمان تغییر فضای بازار باشیم. یکی از این ابزارها، فیبوهای زمانی در پلتفرم‌های تحلیل تکنیکال است. برای درک بهتر موضوع سعی می‌کنیم موضوع را به سادگی توضیح دهیم.

وی گفت: یکی از ابزارها، "مدلسازی رفتار گذشته" است؛ یعنی ببینیم آخرین گام ریزشی بازار مربوط به چه دوره‌ای بوده و چقدر زمان برده است. ابزار دیگر "شناسایی مدت زمان حرکت صعودی بازار" است؛ یعنی ببینیم آخرین دوره رونق بازار چه مدت زمان برده است. حال ببینیم محاسبات به چه شکل است:

مدل‌سازی رفتار گذشته: اگر به خاطر داشته باشید، در روزهای پایانی اردیبهشت ماه سال گذشته (28 اردیبهشت ماه 1401) بود که با روشن شدن برخی موانع در عرضه تودلی سهام شرکت‌های خودرویی، بازار پا بر عرصه اصلاح گذاشت و این افت تا روزهای ابتدایی آبان ماه (چهارم آبان ماه) ادامه داشت. بنابراین مدت زمان اصلاح در آن مقطع حدود 5 ماه (مدت زمان دقیق 162 روز تقویمی) بوده است.

شناسایی مدت زمان حرکت صعودی بازار: همانطور که در پارگراف قبل هم اشاره شد، روند صعودی بازار از چهارم آبان ماه 1401 آغاز شد و این روند تا میانه‌های دومین ماه از سال جاری (16 اردیبهشت ماه 1402) ادامه داشت. بنابراین مدت زمان دوره رونق بازار حدود 6 ماه و نیم (مدت زمان دقیق 192 روز تقویمی) بوده است. البته اگر تعطیلات نوروز و نیمه ابتدایی اردیبهشت و روزهای میانی خردادماه را در نظر نگیریم، مدت زمان دوره رونق در حدود 180 روز بوده است. بنابراین طول دوره اصلاح بازار احتمالا بین 160 روز (بر اساس مدل‌سازی رفتار گذشته) تا 180 روز (بر اساس مدت زمان دوره رونق قبلی) خواهد بود. مخلص کلام اینکه که احتمالا بازار به مدت 5 – 6 ماه درگیر فضای اصلاحی خواهد بود. البته زنگ این اصلاح از نیمه‌های اردیبهشت ماه با دستور دولت و ضرب و زور نهاد ناظر و سیاست‌های بازدارنده‌ای که در پیش گرفت، به صدا درآمده و حدود 3 ماه و نیم آن صرف شده و احتمالا زمان آغاز دوره رونق بعدی به نیمه‌های مهرماه تا روزهای ابتدایی آبان ماه موکول شود. یعنی دقیقا همان محدوده زمانی که بازار دوره رونق قبلی را آغاز کرده بود!

قندچی تصریح کرد: اما پرسشی که در میان مطرح می‌شود، این است که آیا قرار است در این فضای اصلاحی به شکل مداوم شاهد تشکیل کف‌های جدید و ادامه ریزش قیمت‌ها باشیم؟ الزاما خیر! همواره به یاد داشته باشیم که بازار دو بُعد دارد؛ بعد "زمان" و "قیمت". ممکن است اصلاح قیمتی رو به خاتمه یافتن باشد، اما برای یک دوره زمانی شاهد رفتار نوسانی، حرکات رفت و برگشتی و به شکل خلاصه‌تر کف‌سازی قیمت‌ها باشیم. دقیقا مشابه همین رفتاری که این روزها در پالایشی‌ها و یا نمادهای بزرگی همچون فولاد و برخی از نمادهای سرشناس پتروشیمی می‌بینیم.

این کارشناس بازار سرمایه افزود: بنابراین می‌توان اینگونه نتیجه گرفت که احتمالا بازار به مرور (از اوایل شهریورماه) شرایط بهتری خواهد گرفت. البته ممکن است یک گام ریز کاهشی دیگر نیز داشته باشیم. چراکه برخی از چارتیست‌ها معتقدند یکی از شاخه‌های اصلاح قیمتی (موج g) تکمیل نشده و شاید در این عقبگرد ابتدای کانال 1.9 میلیون واحد یا انتهای کانال 1.8 میلیون واحد نیز رویت شود.

وی گفت: در جمع‌بندی موارد مطروحه باید گفت که بخش اصلی جراحی را با الزامی که نهاد ناظر به پشتوانه دستورهای سیاست‌گذار ایجاد کرد، پشت سر گذاشته‌ایم و احتمالا برای یک دوره زمانی شاهد روند نوسانی بازار باشیم. البته به این نکته هم باید توجه داشت که در هیچ دوره زمانی متغیرهای اقتصادی و سیاسی و اظهارنظر افراد در راس کار این‌چنین لنگ در هوا نبوده و ممکن است تحلیل فوق با خطاهایی همراه باشد، اما به هر جهت در این فضای سخت صرفا می‌توان با اندک ابزارهایی که در دست است، اقدام به تحلیل نمود.

قندچی اظهار داشت: نکته دیگر اینکه در این فضای مه‌آلود به شدت باید متغیرها (به‌خصوص متغیرهای ارزی)، وضعیت بنزین و کسری بودجه دولت را زیر نظر داشت. در حوزه کلان اقتصادی با فضایی مواجیهم که احتمالا در نیمه دوم سال، باری دیگر اتفاقاتی رخ خواهد داد که منجر به سرعت گرفتن گردش پول خواهد شد. بازار ارز بسیار هوشمند است و عدم افت دلار با وجود خبر آزادسازی برخی از منابع در کره جنوبی تاکید بر این موضوع دارد. نکته آخر اینکه احتمال اینکه دولت نه از سر عقلانیت که از سر ناچاری به سمت جریان‌ یکسان‌سازی و نزدیک کردن نرخ ارز برود وجود دارد و این موضوع گذاره مهمی برای بازار است. در حوزه بنزین، بگیر و ببند جایگاه‌ها در ارائه کارت سوخت و اخبار روزهای اخیر نشان می‌دهد که احتمالا در نیمه دوم سال به ویژه در 3 ماه پایانی، افزایش قیمت بنزین را خواهیم داشت. فراموش نکنیم که یکی از عوامل تاثیرگذار در تورم، رشد قیمت سوخت و بنزین بوده و بسیاری معتقدند رشد بازار در نیمه دوم سال با همین اهرم کلید خواهد خورد. فراموش نکنیم که با رشد قیمت بنزین در آذرماه سال 98، بازار چند روز درجا زد و سپس حرکت قوی رو به جلو را آغاز کرد و بسیاری از فعالین بازار این موضوع را تحلیل‌های خود لحاظ می‌کنند.