مراقبت از تعادل شکننده بازار

امیر سیدی کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگو با همفکران، تعادل بازار را شکننده قلمداد کرد و از مسئولان خواست تا در سیاست‌گذاری این موضوع را مدنظر داشته باشند.  

او در پاسخ به این سوال، علت این‌که بورس اخیرا بیشتر روزها رو به نزول داشته تا به صعود گفت: از سال گذشته که وقتی‌که بازار وارد فاز اصلاحی شده، هر بار دلایل مختلفی داشت و نهایتا این اواخر، تعادل نسبی در بورس به وجود آمده بود؛ اما ریزش شارپ اخیر، عمدتا تحت تاثیر مسایل بودجه بوده است.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: طرح موضوع اصلاح نرخ گاز هم یکی از دلایلی است که باعث شد شاخص افت کند. هرچند که فرمول خوراک پتروشیمی‌ها قبلا تعیین و استفاده می‌شد اما بخش‌ها یا مولفه‌هایی که در آن گنجانده‌شده، منطقی نیست.

سیدی توضیح داد: در فصول سرد مثل الان، اروپا قیمت گاز خانگی را بالا می‌برد. از طرفی مناقشات سیاسی بین اروپا و روسیه صادرات گاز به قاره سبز را کاهش و به افزایش قیمت گاز منجر شده و با توجه به فرمول قیمت‌گذاری نرخ خوراک پتروشیمی ‌کشور تحت تاثیر عوامل خارجی، بالاتر از نرخ منطقه‌ای تعیین می‌شود.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: نرخ خوراک پتروشیمی برای بعضی از واحدها تا 8 هزار تومان هم فاکتور شده درحالی‌که پایه نرخ گاز در مصرف خانگی کشور، 40 تومان است. نرخ گاز صادراتی هم بر اساس شواهد کمتر از 5 هزار تومان است و تعیین نرخ خوراک بالاتر از این ارقام مانند وزنه، شاخص را پایین کشیده است.

سیدی ادامه داد: فرمول‌های جدید دولت در تعیین نرخ سوخت سایر صنایع هم مزید بر علت شدند و هم‌زمان که وزنه نرخ خوراک، پالایشی‌ها و پتروشیمی‌ها را پایین می‌کشید، قیمت جدید گاز در صنایع هم فولادسازی‌ها را عقب راند.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: صنایع انرژی بری مانند، پالایشی‌ها، پتروشیمی‌ها و صنایع اساسی شاخص‌سازهای مهم بورس هستند که بخش عمده‌ای از ارزش بازار را دارند یا نرخ گاز تاثیر مستقیمی بر قیمت تمام‌شده آن دارد. وقتی‌که این گروه زیر فشار بروند و ارزششان کاهش یابد، خودبه‌خود کل بازار دچار مشکل می‌شود.

سیدی با اشاره به تجربه چنین بازاری در سال‌های گذشته گفت: طی سال‌های 93 تا 95 بازار تحت تاثیر پالایشی‌ها و خوراک پتروشیمی‌ها این چالش‌ها را از سر گذارند و تعادل شکننده بازار از دست رفت و به ادامه روند اصلاحی در بازار انجامید.

این کارشناس بازار سرمایه با این توضیح که تغییر فرمول‌های انرژی آسیبی است که دولت به خود وارد می‌کند، گفت: باوجودی که بورس شناوری 15 درصدی دارد، به همین دلیل تغییر فرمول‌های انرژی ریسک بیشتری را متوجه خود دولت می‌کند.

سیدی همچنین گفت: دولت همواره باسیاست‌هایی قصد داشته که از اقشار کم‌بضاعت حمایت کند اما همین تعیین قیمت‌های انرژی در تضاد با این‌گونه سیاست‌هاست و به دارندگان سهام عدالت آسیب وارد می‌کند. از طرفی صندوق‌های عمومی مثل صندوق بازنشستگی سال گذشته درآمد خوبی از بورس داشتند که با این‌گونه سیاست‌ها، درآمد آن‌ها هم تهدید شده و دولت باید بودجه بیشتری برای آن‌ها در نظر بگیرد.

او با برقراری این تناسب که نسبت کاهش ارزش به سود بازار 6 تا 5 برابر است گفت: شاید دولت از محل تامین انرژی صنایع، درآمد بیشتری نسبت به قبل به دست بیاورد اما این درآمد نسبت به میزان کاهش ریزش بازار، اصلا برابری نمی‌کند و درنهایت زیان می‌رساند.

سیدی ادامه داد: در این‌گونه تصمیم‌گیری‌های نکات ریزی وجود دارد که فکر می‌کنم نادیده گرفته‌شده‌اند، اگر بررسی دقیق‌تری دراین‌باره صورت بگیرد، آمار کاملا ثابت می‌کنند که افزایش نرخ انرژی سودی در برندارد.