نگاهی به همبستگی شاخص بورس و نفت

الهه ظفری کارشناس بازار سرمایه در گفت و گو با همفکران در خصوص همبستگی شاخص بورس و نفت گفت: نفت در ایران مهم ترین کالای استراتژیک به حساب می ‏آید به طوری که سهم قابل توجه ی در ردیف منابع بودجه سالانه کشور را هر ساله به خود اختصاص می دهد. هرچند پس از اعمال تحریم ها بر ایران توانای فروش نفت کشور کاهش پیدا کرده است اما با چشم انداز روشن احیا برجام و با توجه به شرایط حال حاضر بازار انرژی در سطح جهانی، بهبود وضعیت درآمد نفتی کشور دور از انتظار نیست . قیمت نفت به طور کلی بر شاخص تمام بورس های دنیا تاثیر گذار است و با توجه به نقش درآمد نفت در اقتصاد ایران می توان گفت تغییرات قیمت نفت برای وضعیت بازار سرمایه داخلی به مراتب اهمیت بالاتری دارد. درآمد نفتی ایران بر نرخ ارز نیز تاثیر دارد به طوری که با کاهش فروش نفت، ورود ارز به داخل کشور کاهش پیدا کرده و با کاهش عرضه از افزایش قیمت ها حمایت می گردد. همچنین در سال های قبل از تحریم، افزایش قیمت نفت به دلیل عدم مدیریت صحیح باعث ایجاد تورم شده است. در نتیجه می توان گفت قیمت نفت هم به صورت مستقیم بر تمامی صنایعی که در زنجیره ارزش نفت قرار می گیرند اثر گذار خواهد بود و هم به صورت غیر مستقیم با سهم بالاتر بر تاثیر روی نرخ ارز، بر سایر بخش‌های اقتصاد نیز اثرگذار خواهد بود.

وی در همین راستا افزود: صنعت پالایشگاهی و شیمیایی با وزن 30درصد از ارزش بورس و فرابورس ایران، تأثیر مستقیم از قیمت نفت می‌گیرند. صنعت پالایشگاهی در خوراک دریافتی (با احتساب تخفیف) وابسته به نفت است و محصولات این صنعت با حاشیه سودی نسبت به نرخ نفت به فروش می‌رسند.

این فعال بازار سهام با اشاره به این که در اکثر صنایع شیمیایی خوراک ورودی (سرفصل مواد مستقیم در بهای تمام شده) گاز و یا محصولات وابسته به نفت است، بیان داشت:  اما در نرخ فروش اکثر این صنایع به دلیل همبستگی بالا با نرخ‌های جهانی از قیمت نفت خام تأثیر می‌پذیرند. مزیت صنعت پتروشیمی بر پایه گاز در کشور نوسانات کمتر نرخ گاز و یا وجود سقف قیمتی برای خوراک دریافتی و یا اعمال تخفیف بر خوراک دریافتی آنها است به صورتی که باعث کنترل بهای تمام شده می‌شود اما نرخ‌های فروش در اکثر شرکت‌ها وابسته به نرخ مشتقات نفتی تغییر پیدا می‌کنند.

ظفری تصریح کرد:  در مورد سایر صنایع نیز باتوجه‌به وابسته بودن نرخ ارز داخلی به محقق شدن درآمد نفتی کشور، می‌توان گفت به طور غیرمستقیم از قیمت نفت تأثیر می‌پذیرند؛ هرچند در شرایط فعلی به دلیل تحریم‌ها فروش نفت ایران کاهش قابل‌توجهی داشته است. در صورت رفع تحریم ایران و افزایش فروش نفت، تغییرات قیمت نفت اثر انتظاری نیز بر بورس خواهد داشت به‌طوری‌که اگر انتظار جهت افزایش درآمد کلی کشور خوش‌بینانه برآورد گردد؛ افزایش فعالیت‌های اقتصادی و رونق اقتصادی را به دنبال خواهد داشت. افزایش انتظار سودآوری شرکت‌ها در شرایط رونق اقتصادی باعث افزایش درآمد آنها خواهد بود و با جذب نقدینگی به بازار باعث رشد آتی آن خواهد شد.