واکاوی ماجرای گاز خوراک

 

 

به گزارش همفکران، در خصوص نرخ خوراک شرکت های پتروشیمی مشکل از جایی شروع شد که دولت قصد کرد در بودجه 1401، قیمت گاز خوراک و گاز سوخت را افزایش دهد. از همین رو بر آن شدیم که گفت و گویی با سهیل میرزایی کارشناس بازار سرمایه ترتیب دهیم تا  زیر و بم دقیق این دو نرخ را مورد بررسی قرار دهیم. 

سهیل میرزایی در این خصوص گفت: برخی از پتروشیمی ها برای تولید محصول به گاز طبیعی نیاز دارند. این پتروشیمی ها مثل گروه تولید کننده اوره یا متانول، گاز طبیعی را به این محصولات تبدیل میکنند. این پتروشیمی ها یا صنایع دیگر مثل فولاد، برای تولید محصولاتشان به سوخت هم نیاز دارند. با اینکه برای سوخت یا ماده اولیه، هر دو صنعت به یک ماده (گاز طبیعی (همان که ما برای پخت غذا از آن استفاده میکنیم)) نیاز دارند ولی چون گازی که به اوره تبدیل شده، ماده اولیه مستقیم و گاز سوخت یک ماده اولیه غیرمستقیم محسوب میشود، نرخ فروش آن هم متفاوت است. فعلا نرخ گذاری گاز سوخت براساس گاز خوراک محاسبه میکنند.

وی در همین راستا افزود: در بودجه 1401، فرمول قیمت گذاری گاز خوراک به قیمت جهانی گاز مربوط شده است. اینجا دقیقا جایی است که فعالین بازار به آن نقد دارند. براساس این فرمول، قیمت گاز خوراک پتروشیمی های ایران به 4 مرجع قیمت گذاری گاز طبیعی (هاب) وصل شده است. این مراجع شامل: هنری هاب آمریکا، آلبرتای کانادا، NBP انگلستان و TTF هلند. برای محاسبه هر متر مکعب گاز مصرفی، متوسط ماهانه گاز در چهار هاب بالا مشخص میشود و با میزان گاز فروخته شده، میانگین قیمت داخلی، مقدار صادرات و موارد دیگر ترکیب شده تا نرخ گاز خوراک محاسبه شود.

میرزایی بیان داشت:با بالارفتن تنش بین روسیه و اروپا، روسیه صادرات گاز خود به اروپا را تا حد قابل توجهی کاهش داد و باعث بحران گاز در این منطقه شد، با کاهش چشم گیر ذخایر استراتژیک قاره سبز، قیمت گاز به شدت بالا رفت و این موضوع باعث رشد قیمت گاز خوراک در ایران شد. از نظر فعالین بازار، به نظر منطقی نمی آید که قیمت گذاری خوراک پتروشیمی ها بر اساس قیمت گاز اروپا باشد چرا که تحرکاتی مثل تنش اروپا-روسیه مستقیما به جیب سهامداران ایرانی فشار خواهد آورد.

 این کارشناس بازار سهام افزود: با محاسبه نرخ گذاری گاز خوراک، در بودجه 1401 پیش بینی شده بود که گاز سوخت صنایع هم قیمت این نرخ باشد یعنی فرضا گازی که پتروشیمی پردیس آن را به اوره تبدیل میکند، هم قیمت گازی که فولاد مبارکه برای تهیه ورق فولادی استفاده میکند، محاسبه شود. اما شنیده ها حاکی از تصمیم دولت برای کاهش این نرخ تا 40% دارد یعنی اگر فرض کنیم هر متر مکعب گاز خوراک شپدیس 1000 تومان قیمت گذاری شود، گاز سوخت فولاد مبارکه 40% این مقدار یعنی 400 تومان به ازای هر متر مکعب قیمت میخورد. صنایع پتروشیمی، پالایشگاه، فولاد و یوتلیتی ها گاز سوخت خود را 40% نرخ گاز خوراک و صنایع دیگر (مثل صنعت سیمان) به نرخ 10% گاز خوراک دریافت میکنند. وی با بیان این که، نکته مهم درباره این بخش این است که ما در بورس شاهد پذیرش دو مجتمع یوتیلیتی فجر و مبین هستیم که به پتروشیمی های ماهشهر و عسلویه خدمات یوتیلیتی ارائه میکنند، افزود:  در مقابل بخش دیگری از پتروشیمی ها و پالایشگاه ها که از این دو مجتمع دور هستند (مثل پتروشیمی خارک)، درون خود یک یوتلیتی هم دارند که نرخ گاز ورودی به این بخش از صنایع، 40% نرخ خوراک خواهد بود.

با افزایش اعتراضات سهامداران ,  و فعالین بازار به این تصمیم، دولت در جلسه اخیر خود یک سقف قیمتی برای گاز خوراک معین کرد و مقرر شد هر متر مکعب گاز که براساس فرمول بالا محاسبه میشود، نهایتا تا 5000 تومان نرخ گذاری شود. یعنی اگر عددی که از فرمول نرخ گذاری محاسبه شد، بالای 5000 تومان باشد، گاز خوراک با همان قیمت سقف و اگر کمتر بود، با قیمت محاسبه شده به پتروشیمی عرضه شود. به همین ترتیب هم سقف نرخ گاز سوخت، 2000 به ازای هر متر مکعب خواهد بود.

 

میرزایی تصریح کرد:  نکته مهم درباره مصوبه اخیر این است که این نرخ گذاری برای بهمن و اسفند سال جاری هم صادق است و این میتواند باعث کاهش بهای تمام شده صنایع در دو ماهه آخر سال 1400 نسبت به چند ماه اخیر شود. به صورت کلی این موضوع افزایش قیمت گاز خوراک و سوخت باعث کاهش حاشیه سود میشود و برای صنایعی مثل متانول میتواند حتی به ضرر ده شدن شرکت منتهی شود. به بیان دیگر، با نرخ 26 سنتی برای هر متر مکعب گاز ورودی به یک شرکت متانولی، بهای تمام شده حدودا 225 دلار برای هرتن متانول خواهد بود که با توجه به قیمت متانول این حاشیه سود به شدت پایین خواهد بود و درصورت یک نوسان منفی در قیمت جهانی متانول، حتی میتواند متانول سازان را وارد ضرر عملیاتی کند.

در هفته گذشته کاوه اعلام کرد با نرخ گذاری خوراک جدید (34 سنت به ازای هر متر مکعب برای متانول کاوه)، بهای تمام شده هرتن متانول 430 دلار است که با قیمت 310 دلار به ازای هر تن آن اصلا صرفه اقتصادی برای تولید ندارد و خط تولید را به صورت موقت متوقف کرد.