بازدهی ۲۲۴ درصدی گواهی سپرده گندله؛ رکورد معاملات در مهرماه شکست

ارزش معاملات ماهانه گواهی سپرده گندله سنگ‌آهن با نوسانات قابل‌توجهی همراه بهوده است به طوریکه ارزش معاملات در شروع معاملات با ۱۳۲ میلیارد ریال آغاز شد و پس از رشد تدریجی، در دی‌ماه ۱۴۰۴ به ۶۱۱ میلیارد ریال رسید. اگرچه در ماه‌های بعد با کاهش نسبی همراه بود، اما در اردیبهشت ۱۴۰۵ با ثبت ۸۲۲ میلیارد ریال مجدداً افزایش چشمگیری را تجربه کرد. پس از افت معاملات در خرداد و تیرماه، روند صعودی از مردادماه از سر گرفته شده و در مهر ۱۴۰۵ ارزش معاملات با جهشی قابل‌توجه به ۲ هزار و ۵۸۵ میلیارد ریال رسیده که بالاترین رقم در کل دوره مورد بررسی است. تا 16 آبان‌ماه ارزش معاملات به ۸۷۲ میلیارد ریال رسیده است. در مجموع، ثبت رکورد معاملاتی در مهرماه ۱۴۰۵ و تداوم ارزش معاملات نسبتاً بالاتر در آبان‌ماه نسبت به بسیاری از ماه‌های گذشته، بیانگر افزایش مقطعی توجه معامله‌گران به گواهی سپرده گندله سنگ‌آهن در این دوره است.

بررسی حرکت قیمتی گندله سنگ آهن به صورت گواهی سپرده پیوسته و ناپیوسته

مقایسه روند بازدهی تجمعی گواهی سپرده گندله سنگ‌آهن و معاملات فیزیکی این محصول در بورس کالای ایران نشان می‌دهد که هر دو بازار در دوره مورد بررسی عملکردی صعودی داشته‌اند، اما به دلیل تفاوت در ماهیت معاملات، کارکرد متفاوتی برای فعالان بازار داشته‌اند. بازار فیزیکی به دلیل ماهیت ناپیوسته معاملات، امکان خرید و فروش مستمر و مکرر را فراهم نمی‌کند و بیشتر مورد توجه مصرف‌کنندگان نهایی کالا قرار می‌گیرد؛ به‌ویژه در شرایطی که امکان تأمین گندله با قیمت‌های پایین‌تر فراهم باشد. در مقابل، گواهی سپرده به دلیل قابلیت معامله مکرر در طول دوره معاملاتی، فرصت بیشتری برای نوسان‌گیری و بهره‌برداری از تغییرات قیمتی در اختیار معامله‌گران قرار می دهد. این تفاوت در نمودار بازدهی تجمعی نیز مشهود است؛ به‌طوری‌که بازدهی گواهی سپرده در پایان دوره به 224% رسیده، در حالی که بازدهی بازار فیزیکی در محدوده 200% قرار داشته است.

بررسی روند بازدهی تجمعی گواهی سپرده سنگ‌آهن با عیار ۶۵ درصد در مقایسه با قیمت جهانی سنگ‌آهن (فوب آمریکا) با عیار ۶۲ درصد نشان می‌دهد که در بخش عمده‌ای از دوره مورد بررسی، دو متغیر از روندی نسبتاً همسو برخوردار بوده‌اند و تغییرات قیمت جهانی تا حد زیادی در مسیر قیمتی گواهی سپرده منعکس شده است. با این حال، از نیمه دوم دوره، به‌ویژه از شهریور ۱۴۰۵ به بعد، فاصله بازدهی این دو به تدریج افزایش یافته و گواهی سپرده رشد بسیار بیشتری را تجربه کرده است؛ به‌طوری‌که بازدهی تجمعی آن در پایان دوره به حدود ۲۲۰ درصد رسیده، در حالی که بازدهی سنگ‌آهن فوب آمریکا در محدوده ۱۵۰ درصد قرار گرفته است. بخشی از این اختلاف می‌تواند ناشی از عیار بالاتر محصول قابل معامله در قالب گواهی سپرده (۶۵ درصد در مقابل ۶۲ درصد) باشد، اما شدت گرفتن فاصله بازدهی در ماه‌های پایانی نشان می‌دهد که عوامل دیگری همچون شرایط عرضه و تقاضای داخلی، انتظارات قیمتی و ویژگی‌های معاملاتی بازار گواهی سپرده نیز در عملکرد آن اثرگذار بوده‌اند.

 

در مجموع، به نظر می‌رسد گواهی سپرده گندله سنگ‌آهن علاوه بر تأثیرپذیری از روند قیمت‌های جهانی، در مقاطع پایانی دوره از محرک‌های داخلی نیز تأثیر پذیرفته و بازدهی بالاتری نسبت به قیمت جهانی سنگ‌آهن ثبت کرده است.