گواهی سپرده شمش روی؛ از رونق صادرات تا رشد قیمت

شمش روی؛ فلزی ارزشمند و پرکاربرد در صنایع

روی یکی از مهم‌ترین فلزات پایه در جهان است که به‌دلیل ویژگی‌هایی مانند مقاومت در برابر خوردگی، شکل‌پذیری بالا و قابلیت آلیاژسازی، نقش مهمی در صنایع مختلف ایفا می‌کند. روی از نظر میزان مصرف، پس از آهن، آلومینیوم و مس، چهارمین فلز پرمصرف جهان محسوب می‌شود.

رشد صنایع زیرساختی و ساختمانی در کشورهای در حال توسعه باعث شده است تقاضای جهانی برای روی روندی نسبتاً پایدار و رو به رشد داشته باشد. همچنین، روی به‌عنوان یک فلز استراتژیک شناخته می‌شود؛ زیرا ارتباط مستقیمی با توسعه صنعتی و ساخت‌وساز دارد.

کاربردهای شمش روی

تولید گالوانیزه: شمش روی به‌طور گسترده در صنایع گالوانیزه برای محافظت از فلزات در برابر خوردگی استفاده می‌شود.

صنایع خودروسازی: روی در تولید قطعات خودرو، به‌دلیل مقاومت در برابر زنگ‌زدگی و دوام بالا، کاربرد فراوانی دارد.

ساخت آلیاژها: ترکیب روی با فلزاتی مانند مس برای تولید آلیاژهای مقاومی نظیر برنج استفاده می‌شود.

صنایع شیمیایی: روی در تولید ترکیبات شیمیایی، از جمله اکسید روی و سایر محصولات جانبی، کاربرد دارد.

ساخت باتری: این فلز به‌دلیل ویژگی‌های الکتروشیمیایی منحصربه‌فرد، در تولید باتری‌های پیشرفته استفاده می‌شود.

صنایع ساختمانی: از روی در تولید ورق‌های پوششی مقاوم در برابر عوامل محیطی استفاده می‌شود.

شمش روی در ایران

ایران به‌عنوان یکی از کشورهای صادرکننده روی، فناوری تولید این فلز را از فرآوری خاک معدنی تا تولید شمش در اختیار دارد. بر اساس گزارش‌های شرکت‌های تولیدکننده، ظرفیت عملی تولید شمش روی در سال گذشته حدود ۱۴۰ هزار تن بوده است.

میزان تولید شمش روی در ایران، به‌ویژه در سه‌ماهه نخست سال، معمولاً با مازاد عرضه نسبت به نیاز داخلی همراه است. از سوی دیگر، به‌دلیل اهمیت این فلز در صنایع مختلف، به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه، بازار صادراتی پررونقی برای آن وجود دارد. به همین دلیل، بخش قابل‌توجهی از تولیدات مازاد بر نیاز داخلی به خارج از کشور صادر می‌شود. در نتیجه، شمش روی را می‌توان یکی از فلزات ارزآور کشور دانست.

گواهی سپرده شمش روی؛ مسیری برای جلوگیری از قیمت‌گذاری دستوری

پیش از عرضه شمش روی در بازار گواهی سپرده، خرید این کالا تنها به‌صورت فیزیکی یا از طریق معاملات بازار فیزیکی بورس کالا و با قیمت‌های مشخص امکان‌پذیر بود.

بازار گواهی سپرده، بازاری مبتنی بر عرضه و تقاضاست و قیمت‌گذاری دستوری در آن معنا ندارد. در این بازار، قیمت واقعی بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا تعیین می‌شود و همین موضوع، جذابیت سرمایه‌گذاری در این فلز را افزایش داده است.

به‌طوری‌که ارزش معاملات شمش روی در بازار گواهی سپرده، از حدود ۱۷ میلیارد تومان در نخستین ماه عرضه، به بیش از ۸۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است.

بررسی قیمت شمش روی

قیمت شمش روی در بازار جهانی از ابتدای سال ۲۰۲۳ روندی افزایشی داشته و در حال حاضر، قیمت هر تن شمش روی در بازارهای جهانی حدود ۳۳۴۷ دلار است.

در زمان نگارش این متن، نرخ دلار در ایران در محدوده ۱۷۸ هزار تومان معامله می‌شود که با این نرخ، قیمت جهانی شمش روی حدود ۵۹۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم برآورد می‌شود.

معاملات شمش روی در بازار گواهی سپرده کالا از تاریخ ۲۸ مهرماه ۱۴۰۴، در کنار سایر گواهی‌های سپرده، آغاز شد. این کالا در زمان عرضه اولیه، با قیمتی در محدوده ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم معامله می‌شد. اکنون، پس از گذشت نزدیک به هفت ماه و ثبت بازدهی بیش از ۶۰ درصد، قیمت آن به محدوده ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.

قیمت شمش روی در ایران به قیمت جهانی و نرخ ارز وابستگی مستقیم دارد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که قیمت داخلی این فلز، در اغلب مواقع، پایین‌تر از قیمت جهانی آن در بازه زمانی مشابه بوده است.

عملکرد گواهی سپرده شمش روی در شرایط جنگ

شمش روی از ۲۴ اسفندماه ۱۴۰۴ تا ۱۵ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، با ثبت ارزش معاملاتی حدود ۱۴۲ میلیارد تومان، روندی افزایشی را تجربه کرده است. از این میزان، حدود ۸۰ میلیارد تومان تنها مربوط به ۱۵ روز ابتدایی اردیبهشت‌ماه بوده است.

همچنین، در این بازه زمانی، قیمت شمش روی حدود ۲۶ درصد رشد داشته است که می‌توان آن را ناشی از شرایط تورمی و افزایش نرخ ارز در کشور دانست.

از سوی دیگر، شمش روی به‌عنوان یکی از فلزات ارزآور کشور، نه‌تنها با محدودیت صادراتی مواجه نیست، بلکه صادرات آن نیز مورد حمایت قرار می‌گیرد. به همین دلیل، تولیدکنندگان علاوه بر تأمین بازار داخلی، استقبال قابل‌توجهی از صادرات این محصول دارند.