آشنایی با انواع موقعیت‌های معاملاتی در آپشن‌ها

به گزارش آوای آگاه؛ پیش از این با تعدادی از مفاهیم و کارکردهای آپشن ها آشنا شدیم. در این مطلب، با انواع موقعیت‌های معاملاتی در آپشن‌ها آشنا می‌شویم و موقعیت خرید اختیار خرید را نیز شرح می‌دهیم. دو نوع آپشن (اختیار معامله) داریم:

۱) اختیار خرید یا Call Option

۲) اختیار فروش یا Put Option

که هر کدام از این دو را می‌توان در موقعیت خرید (Long) یا موقعیت فروش (Short) قرار داد. بنابراین، در مجموع چهار موقعیت معاملاتی به شکل زیر داریم:

خرید اختیار خرید (Long Call)

فرض کنید امروز ۱۳ خردادماه ۱۴۰۲ بوده و قیمت صندوق پتروآگاه ۱۲۰۰ تومان است و قصد خرید ۱۰۰۰ واحد از این صندوق را داریم که در مجموع باید ۱.۲ میلیون تومان (بدون احتساب کارمزدها) هزینه کنیم. در حالت جایگزین، به جای خرید واحدهای صندوق، اختیار خرید آن را خریداری می‌کنیم. در جدول زیر، سه حالت جایگزین را مشاهده می‌کنید:

​​​​​​​

سناریو اول: به جای خرید پتروآگاه، یک قرارداد ضترو ۴۰۰۵ را به قیمت ۱۶۹ تومان (مجموعا ۱۰۰۰*۱۶۹=۱۶۹۰۰۰تومان) خریداری می‌کنیم. همینجا یکی از خصوصیات آپشن آشکار می‌شود؛ برای خرید ۱۰۰۰واحد صندوق ۱.۲ میلیون تومان پول نیاز داریم، اما برای خرید اختیار خرید معادل ۱۰۰۰ واحد صندوق، تنها به ۱۶۹هزار تومان پول نیاز داریم. بنابراین با مبلغ کمتری، عملا تعداد یکسانی از صندوق را خریداری کرده‌ایم که بخشی از مفهوم اهرم معاملاتی از همین ویژگی حاصل می‌شود.

با داشتن این قرارداد، این اختیار را داریم که در تاریخ سررسید یعنی ۱۴ تیرماه به ازای پرداخت ۱.۱ میلیون تومان، ۱۰۰۰ واحد صندوق پتروآگاه را خریداری کنیم. در چه صورتی می‌توانیم از این حقی که داریم، استفاده کنیم؟

زمانی که در سررسید، قیمت صندوق بیشتر از ۱۱۰۰ تومان باشد، منطقی است که ما اعمال کنیم و با پرداخت ۱۱۰۰ تومان، صندوق پتروآگاه را خریداری کنیم؛ اما اگر کمتر از ۱۱۰۰ تومان باشد، منطقی نیست که دارایی را که می‌توان در بازار کمتر از ۱۱۰۰ تومان خریداری کنیم، با پرداخت ۱۱۰۰ تومان به دست بیاوریم.

تاریخ سررسید فرا رسیده و قیمت صندوق پتروآگاه با مقداری کاهش ۱۱۵۰ تومان شده است. با اعمال این قرارداد، هر واحد صندوق را با پرداخت ۱۱۰۰ تومان دریافت می‌کنیم و می‌توانیم در بازار آن را به قیمت بالاتری یعنی ۱۱۵۰ تومان به فروش برسانیم. پس اعمال خواهیم کرد و موقعیت ماه به اصطلاح در سود (In The Money) است. اما آیا واقعا سود کرده‌ایم؟

برای محاسبه سود و زیان، این نکته را در نظر داشته باشید که ۱۳ خردادماه، مبلغ ۱۶۹هزار تومان را برای خرید اختیار خرید پرداخت و در سررسید نیز ۱.۱ میلیون تومان برای اعمال هزینه کرده‌اید؛ پس مجموعا بهای تمام‌شده هر واحد صندوق برای شما (۱۱۰۰۰۰۰+۱۶۹۰۰۰)/۱۰۰۰=۱۲۶۹ تومان است و در بازار به قیمت ۱۱۵۰ تومان فروخته‌اید. بنابراین حدود ۹درصد زیان کرده‌اید. اگر خود پتروآگاه را به قیمت ۱۲۰۰ خریداری می‌کردید و به قیمت ۱۱۵۰ به فروش می‌رساندید، حدود ۴درصد ضرر می‌کردید. اینجا خاصیت دیگری نیز از قراردادهای آپشن آشکار می‌شود: درصد سود و زیان شما نسبت به حالت خرید خود سهم می‌تواند بیشتر باشد و ریسک بالاتری برای شما به ارمغان بیاورد. اما به این نکته دقت کنید که در زمان خرید اختیار خرید، تنها ۱۶۹هزار تومان پرداخت کرده و مابقی مبلغ در زمان اعمال پرداخت شده است، اما برای خرید خود سهم ۱.۲ میلیون تومان پرداخت کرده‌اید. از این مابه‌التفاوت می‌توانستید در این مدت ۱ماهه برای مصارف یا سرمایه‌گذاری‌های دیگر استفاده کنید.

نکته: در قراردادهای مشتقه عبارتی داریم به اسم اندازه قرارداد (Contract size)؛ به طور ساده، اندازه قرارداد یعنی هر قرارداد مشتقه معادل چند واحد داریی پایه است. برای مثال، اندازه قرارداد آپشن‌های صندوق شتاب ۱۰۰۰ است. یعنی ۱ قرارداد آپشن شتاب معادل ۱۰۰۰ واحد صندوق است. اندازه قراردادها در بورس تهران معمولا ۱۰۰۰ واحدی است و بر اثر اقدامات شرکتی مثل افزایش سرمایه تعدیل می‌شود. اندازه قرارداد را می‌توانید در صفحه هر قرارداد در سایت Tsetmc مشاهده کنید.

در قسمت بعدی با آموزش موقعیت معاملاتی فروش اختیار خرید در خدمت شما خواهیم بود.