آشنایی با صندوق های کالایی

​​​​​​​صندوق های کالایی (قسمت اول)
صندوق های کالایی به منظور سرمایه گذاری غیر مستقیم روی کالاهای موجود در بورس کالای ایران تاسیس شده اند. در حال حاضر این صندوق ها  شامل صندوق های طلا و زعفران هستند که طبق ضوابط باید حداقل 70 درصد دارایی های سرمایه گذاران را در گواهی سپرده کالای مورد نظر سرمایه گذاری کنند و طبیعتا بازدهی آنها متناسب با بازدهی دارایی پایه یعنی طلا یا زعفران خواهد بود. از سال 96 تعداد هشت صندوق کالایی در بازار سرمایه ایران تاسیس شده اند که به اختصار به آن ها میپردازیم:

صندوق های طلا:

اولین نماد در این نوع صندوق کالایی، نماد "طلا" بود که سال 96 شروع به کار کرد و عملا رشد 13 برابری را تا مرداد 99 بدست آورد. پنج صندوق دیگر نیز طی چند سال اخیر در این زمینه شروع به فعالیت کردند از جمله نماد زر، عیار، گوهر، کهربا و مثقال. لازم به ذکر است که تمامی صندوق های مذکور ETF هستند و به راحتی مانند نمادهای دیگر قابل معامله اند. در واقع صندوق های طلا مناسب برای سرمایه گذارانی است که طلا را کالای مناسب سرمایه گذاری می دانند ولی قصد خرید طلای فیزیکی و زینتی ندارند و صرفا هدف آن ها افزایش ارزش دارایی شان در بلندمدت است. لازم به ذکر است که با بررسی نماد های مذکور متوجه می شویم که عملا عملکرد و ساختار نموداری آن ها کاملا شبیه به همدیگر بوده و بیشترین تاثیر پذیری را طبیعتا از قیمت سکه تمام بهار دارند.

صندوق های زعفران:

نوع دیگر صندوق های کالایی در کشور صندوق زعفران است که عموما روی گواهی سپرده زعفران سرمایه گذاری می کنند و برای سرمایه گذارانی مناسب است که دقیقا با بازار زعفران و عوامل تاثیرگذار روی قیمت آن آشنا باشند و درک مناسبی از عرضه و تقاضای این بازار داشته باشند. در حال حاضر دو نماد نهال و سحرخیز بعنوان صندوق زعفران در بازار سرمایه ایران فعال هستند.

ویژگی صندوق های کالایی:

ویژگی مثبت کلیه صندوق های کالایی این است که موضوع نگهداری و جابجایی و نگرانی بابت سرقت کالا وجود ندارد و افراد به راحتی و بدون دریافت کالای فیزیکی روی آن سرمایه گذاری می کنند.

بر اساس تحلیل بلند مدت نمودار سکه و ارز داخلی به این نتیجه میر سیم که قیمت سکه در ایران بیشتر متاثر از قیمت دلار است تا قیمت انس جهانی. به همین دلیل عملا صندوق های طلا را به سرمایه گذاری دلاری نیز تشبیه میکنند که نوسانات و رشد دلار را در ارزش هر واحد صندوق لحاظ می کند و پوشش می دهد.

از دیگر ویژگی های این صندوق ها به وجود بازارگردان می توان اشاره کرد که همانند سایر صندوق های سرمایه گذاری، صف خرید و صف فروش ندارند و هر زمانی که سرمایه گذار بخواهد می تواند به قیمت روز (فارغ از نوسانات و شرایط کلی بازار) فروش انجام دهد و دارایی خود را به وجه نقد تبدیل کند.

زمان تسویه وجوه حاصل از فروش صندوق های کالایی t+1 یعنی یک روز کاری است. به این مفهوم که اگر سرمایه گذار امروز واحد های صندوق کالایی خود را بفروشد و درخواست وجه در سامانه معاملاتی ثبت کند، روز کاری بعد وجه مورد نظر به حساب بانکی او واریز می شود.

در واقع مسیر حرکتی در این صندوق ها متفاوت از صندوق های سهامی می باشد و در ترکیب دارایی شان از سهام شرکت ها استفاده نمیکنند و عمدتا در گواهی سپرده های کلایی مبتنی بر سکه طلا و زعفران سرمایه گذاری می شود و شاخص بورس و قیمت سهام شرکتها تاثیری بر عملکرد این صندوق ها ندارد.

در ادامه جزییات ترکیب دارایی صندوق های کالایی و قوانین حاکم بر فعالیت آنها می پردازیم.

صندوق های کالایی ( قسمت دوم)

پس از بررسی ویژگی ها و مزایای صندوق های کالایی در ادامه به بررسی ترکیب دارایی این نوع از صندوق ها می پردازیم. حد نصاب دارایی های صندوق های کالایی به شکلی تدوین شده است که باید حداقل 70 درصد دارایی شان در گواهی سپرده کالای مورد نظر باشد و مابقی در اوراق مشتقه مبتنی بر سکه طلا و زعفران تخصیص یابد. صندوق های کالایی از لحاظ ریسک پذیری تناسبی با صندوق های سهامی و شاخص کل بورس ندارند و بیشترین تاثیرپذیری آن ها از قیمت کالای مورد نظر است. باید توجه داشت که هدف از سرمایه گذاری در این صندوق ها، عموما سرمایه گذاری بلند مدت و کسب بازدهی متناسب با رشد کالاهای زعفران و طلا در افق تورمی است. در حالیکه فرد سرمایه گذار نیاز به دریافت کالا نداشته باشد و صرفا هدف کسب سود از اختلاف قیمت خرید و فروش را دنبال می کند.

در جدول زیر ترکیب دارایی صندوق های طلا و زعفران را بررسی میکنیم: