شب پرحادثه برگشت

به گزارش آوای آگاه؛ دومین روز معاملاتی هفته با افت بالغ بر 100,000 واحدی شاخص کل و عقب‌گرد این نماگر به سطح 5 میلیون و 75 هزار واحد به پایان رسید. شاخص هم وزن هم با افت 20هزار واحدی به کارش خاتمه داد. فملی، فارس و وپاسار بیشترین تاثیر منفی را بر شاخص گذاشتند و در سمت مقابل شپنا، رمپنا و میدکو بیشترین تلاش را در جهت رشد شاخص کردند. 
در پایان بازار امروز شاخص فرابورس تحت تاثیر منفی نمادهای مارون و آریا، با افت 482 واحدی همراه و در سطح 38 هزار و 448 واحد متوقف شد. فزر و هجرت نمادهایی بودند که بیشترین اثر مثبت را بر این شاخص داشتند و مانع از افت بیشتر آن شدند.
امروز تراز نقدینگی حقیقی ها منفی و 6.7 همت پول از بازار خارج شد.

ترین های معاملات بورس
سه صنعت فرآورده های نفتی، شیمیایی ها و بانکی ها بیشترین ارزش معاملات را داشتند و سه گروه بانک، خودرو و پالایش میزبان بیشترین حجم معاملات بودند. امروز نمادهای وبملت، شستا و خودرو بیشترین حجم معامله را داشتند.

ورود و خروج پول حقیقی
امروز حمل و نقلی‌ها بیشترین نقدینگی را از سوی حقیقی ها جذب کردند و در مقابل گروه بانک و محصولات شیمیایی بیشترین پول خرد را از دست دادند. نمادهای ومهان و حکشتی بیشترین ورود پول حقیقی را داشتند و نمادهای وبملت و فملی بیش از همه در حمایت حقوقی‌ها بودند.

 

و اما بازار امروز

دوباره بازار زیر بار عرضه‌ها رفت و پرفروش ظاهر شد. البته بسیاری بر این عقیده‌اند که این دست‌به‌دست شدن، حجم خوردن و منفی شدن‌ها در این شرایط به کمک بازار می‌آید و موجب می‌شود در قیمت‌های منطقی‌تری دوباره به جذب جریان پول بپردازد. بازار از نظر دلاری طی این مدت هرچه رفته بود، با چند اصلاح اخیر و رشد دلار به بالای ۱۷۰ پس داد و همچون بازی مار و پله دوباره نیش خورد و سقوط کرد. البته در بازار امروز شاهد بودیم که همچنان بازار تقاضای خوبی را دارد و دست خریدار وجود داشت که معتقدیم بخش مهمی از آن به شجاعتی است که از دل گزارش‌ها و فضای بنیادی می‌گیرد… البته اگر بگذارند که بگیرد!

بعد از شب پرحادثه دیشب و اتفاقات و رویدادهای سحر و شرایط خبرها و البته در حال بدشانسی عدم صعود، حال هیچ‌کسی خوب نبود و طبیعی بود که بازار امروز زیر ضرب عرضه‌های جدی قرار گرفته و دوباره با چهره‌ای پریشان، دنبال‌کننده اخبار و اتفاقات باشد. در مورد واکنش بازار امروز به این تحولات و اتفاقات دیروز، در ابتدای گزارش بازار این را نوشتیم که یک نکته را در نظر داشته باشید و از امروز گوشه ذهن خود قرار دهید و آن هم این است که بازاری که رشد می‌کند، به‌خصوص وقتی سرعت رشد آن از تصورات و انتظار بیشتر است، فارغ از اینکه چه فازی از ارزندگی را دارد، در معرض اخبار مختلف قرار خواهد گرفت. در این شرایط، این بازار به اخبار مثبت به شکلی کم‌کشش واکنش نشان می‌دهد و درست در نقطه مقابل، به اخبار منفی بیش‌واکنشی خواهد داشت. و این دقیقاً همان چیزی است که شاهد آن هستیم و یک بیش‌واکنشی جدی و منفی را در سمت فروشندگان بازار شاهد بودیم. شاید اگر قیمت‌ها در این شرایط و این فضا نبود و این رشد را نکرده بود، امروز شدت منفی را هم نداشتیم، اما طبیعی است که بازار وقتی رشد می‌کند با چنین چالش‌هایی نیز مواجه می‌شود.

اما سراغ بازار برویم که ببینیم چه اتفاق و چه رویدادی در دل آن وجود داشت و بروز کرده است. ماجرا از آنجا آغاز شد که دیروز زمزمه‌هایی از نقض آتش‌بس و هدف قرار گرفته شدن چند کشتی در تنگه هرمز شنیده می‌شد. پس از آن ترامپ اعلام کرد که از این حرکت خوشش نیامده و به‌زودی واکنش نشان خواهد داد و دیشب و بامداد امروز مناطقی از کشور را مورد هدف قرار داد و از آن طرف هم ایران در پاسخ به این حملات، کویت و بحرین را زیر بار موشک و پهپاد گرفت.

البته همه این‌ها را می‌نویسیم؛ آتش‌بس هنوز نقض نشده و تفاهم اسلام‌آباد برقرار است و حتی امروز هم در خبرها داشتیم که قرار است دوباره مذاکره صورت گیرد و این خود نکته جالب ماجرای این چند وقت است و اگر قرار بود تفاهم و توافق نقض شود، واکنش بازار امروز این نبود و شدیدتر ریزش می‌کرد.

دلیل پرتقاضا بودن و پرحجم بودن بازار بعد از این خبرها این است که این موضوع، موضوع جدیدی نیست و بارها تکرار شده و احتمالاً تکرار خواهد شد، و ما کماکان باید به این موضوع دقت کنیم که طی این ۶۰ روز، از این اتفاقات و از این مدل حرکات را بارها و بارها شاهد خواهیم بود و برای همین است که در ابتدای تابستان نوشتیم شیدایی بهار به پایان رسیده و ما با واقعیت‌ها قرار گرفته‌ایم و با واقعیت‌ها سر و کار داریم.

اما سراغ بازار برویم و ببینیم وضعیت بازار در این شرایط چگونه خواهد بود. بازار در بهار با دو بال شرایط بنیادی و اوضاع و آرامش سیاسی، پروازی بی‌نظیر و تمام‌عیار را تجربه کرد که ارتفاع آن تا مرز ۵ میلیون رسید و بازدهی بسیار خاص و مثبتی را ثبت نمود. بال سیاست، بالی بود که بر بستر آن تفاهم اسلام‌آباد شکل گرفت و محاصره اقتصادی برداشته شد و برخی تحریم‌ها نیز لغو شدند. در بال بنیادی هم گزارش خوب شرکت‌ها، عقب‌افتادگی بازار و فنر جمع‌شده ارزندگی، شرایط را رقم زد؛ اما حالا در فضایی قرار داریم که این بال‌ها پس از این ارتفاع، کمی خسته شده و نیاز به بازسازی دارند.

به نظر در این منطقه و این نقطه، با شرط حفظ تحولات سیاسی و پیچیده نشدن تحولات سیاسی، ما روی دو اتفاق در بازار می‌توانیم حساب کنیم و مانور بدهیم.

اتفاق اول هم آن چیزی است که در بالا عنوان شد؛ یعنی یک استراحت و بازسازی مسیر طی‌شده بازار. بازار هرچقدر در طی این مدت حجم بخورد، دست‌به‌دست شود، پول‌ها جابه‌جا شوند و بچرخند، کف‌سازی محکمی کرده و می‌تواند برای دوره رشد بعدی آماده‌تر شود. از سوی دیگر، اتفاق دوم که فرایند این تثبیت و حرکت را قوی‌تر می‌کند، انتشار اطلاعات بنیادی است که امروز در مورد آن کمی صحبت می‌کنیم و روزهای بعد هم به آن اشاره خواهیم کرد. ببینید، وقتی آرامش سیاسی بر هم نخورد و توافق برقرار باشد، زد و خوردهای این‌چنینی به‌عنوان اتفاقاتی موقت شمرده می‌شود که فرصت‌های دست‌به‌دست شدن جریان پول، حجم خوردن‌ها و اصلاح بازار را رقم می‌زند. این فضا تا کی قابل تحمل است؟ تا وقتی که فضای بنیادی هم توجیه‌کننده این قیمت‌ها باشد.

در جلسه‌ای که برخی از عزیزان به واسطه نگرانی از رشد بازار برگزار کرده بودند، عرض کردیم نگران سرعت رشد بازار نباشید. بازار جای غیرمنطقی نیست. وقتی از قیمت‌های فعلی ۱۰ تا ۱۵ درصد پایین‌تر بیاید، دوباره نقطه جذاب خرید خواهد شد. گزارش‌های ماهانه با قدرت و رشد فروش منتشر می‌شود و چشم‌انداز فصل بهار را نمایان می‌سازد و نمی‌توان گفت که بازار در فضای غیرمنطقی قرار دارد.

صدالبته حجم خوردن در این نقاط کمک شایانی به ما خواهد کرد و ما را در نقطه امن‌تری قرار می‌دهد، اما تا وقتی فضای بنیادی غالب و منطقی در بازار حکم‌فرما باشد، نگرانی بابت این موارد وجود ندارد و اتفاقاً این دست‌به‌دست شدن‌ها و عرضه شدن‌ها اول از همه نگرانی آن بزرگواران را برطرف می‌کند و دوم باعث درگیر شدن بیشتر جریان پول در بازار می‌شود. پس با توجه به منفی بودن فضای امروز و عرضه‌ها چند نکته را عرض می‌کنیم:

تا وقتی فضای بنیادی دچار خدشه و آسیب نشده و ما شرایط خوب بنیادی را داریم، بازار ترسناک نیست؛ اما دو مشخصه مهم دارد.

مشخصه مهم اول این است که دیگر به راحتی سهم پیدا نخواهد شد و با مشقات فراوان باید به دنبال سهم بگردیم و سراغ هر سهمی نمی‌توان رفت و دامنه انتخاب سهام محدود شده است.

نکته دوم این است که سرعت رشد و بازدهی بازار هم ممکن است آن‌قدر قوی و مثل فصل بهار نباشد. در واقع ما در مقطع فعلی باید بازدهی ایجاد شده را تثبیت کنیم و سوار بر آن روی مسیر بهتری حرکت کنیم.

به نظر می‌رسد شرایط فعلی نشان‌دهنده همین بحث است و نه آن‌قدر منفی و غیرقابل تحمل شده که آن را نقطه پایان رشد اخیر بدانیم و نه آن‌قدر هیجانی است که دوباره انتظار رشدهای اخیر را داشته باشیم. اتفاقاً حرکت بازار امروز و واکنش بازار به خبرها نشان داد که ما در دوره خاصی با ویژگی‌های خاص خودش قرار داریم و کسب بازدهی به سرعت و فضای قبل نیست. ولی همچنان تأکید می‌کنیم توجه به این گزارش‌ها و آنچه منتشر می‌شود، بازار در نقطه‌ای نیست که بخواهیم از آن بترسیم و واهمه داشته باشیم. گزارش فروش شرکت‌ها به خوبی نشان‌دهنده وضعیت بنیادی بازار است و نشان می‌دهد که در چه سطوحی از ارزندگی قرار گرفته‌ایم و رشد اخیر بازار بدون پشتوانه نبوده است.

این جمله را بارها و بارها در ذهن خود تکرار کنید: رشد بدون پشتوانه...

وقتی می‌توانیم از بازار نگران باشیم که این رشد بدون پشتوانه به وجود آید. در حال حاضر هنوز P/E فوروارد بسیاری از سهم‌ها در بازار اعداد خوب و منطقی را نشان می‌دهد. و با همین نکته به سراغ بحث دوم ما می‌رویم که شاید برای چندمین بار است تکرار می‌کنیم، اما لازم است باز هم بیان کنیم و البته این بار کمی صریح‌تر صحبت می‌کنیم…

روی صحبت‌مان ابتدا با عزیزان و اهالی نه‌چندان دلچسب بازار است که فکر می‌کنند با متوقف کردن و متوقف شدن روند رشد بازار، دارایی آن‌ها در مثلاً صندوق‌های طلا رشد می‌کند. دانشمندان!! ریزش اینجا، رشد آنجا را به همراه ندارد. این خانه را ویران می‌کنید و آنجا آباد نخواهد شد. اینکه از بازار جا مانده‌اید یا سرعت رشد آن شما را آزار می‌دهد، بحث دیگری است. انقدر در گوش سیاسیون نخوانید که بازار هیجانی شده؛ کمی با عدد و رقم صحبت کنید. چرا از سرعت رشد سایر دارایی‌ها حرفی نمی‌زنید و آنجا همه لال هستند؟ به بازار سرمایه که می‌رسد، همه نطقشان باز می‌شود؟!

به نظر می‌رسد این موضوع همیشه همراه بازار بوده و حالا هم هست، اما فکر می‌کنیم در این روزها شکل دیگری به خود گرفته و انگار برخی برای زمین زدن بازار به هر قیمتی کمر بسته و تلاش می‌کنند. البته تجربه نشان داده جریان پول مسیر خود را می‌رود و فضای بنیادی این چیزها را نمی‌شناسد، اما می‌تواند این تحولات سرعت حرکت بازار را با چالش‌هایی مواجه سازد. یک بار دیگر تکرار می‌کنیم؛ متوقف شدن این بازار و خروج پول از آن، بازارهای دیگر را آباد نخواهد کرد. شاید فقط صندوق‌های درآمد ثابت کمی پربارتر شوند، اما وقتی اوضاع سیاسی این‌چنین است و فضا در چنین شرایطی قرار دارد، صندوق‌های طلای شما نیز به مانند آنچه در این چند وقت گذشته بود، چاق نخواهد شد…

و یک نکته و حرف مهم دیگر هم با تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان، به‌خصوص اهالی سازمان، داریم که روبه‌روی این حرف‌ها قرار بگیرید؛ نه به واسطه اینکه بخواهید شرایط فعلی را توضیح دهید، خیر؛ به‌راحتی می‌توان با عدد و رقم و منطق در مورد ارزندگی یا عدم ارزندگی بازار صحبت کرد. اینکه بازار ۶ ماه درجا زده و تورم پیش رفته، مهم‌ترین تغییرات سیاست‌های ارزی که سال‌ها منتظرش بودیم در آن رخ داده و واکنشی نشان نداده و همه آن‌ها جمع شده و فنر آن یکجا آزاد شده و سرعت رشد کمی بالا رفته، مقصر بازار نیست. سرعت حرکت بازار به این دلیل سریع بوده که عقب‌افتادگی عجیب و غریبی را هم تجربه کرده است.

اگر خط‌کش را ارزندگی قرار دهید و مبنای کار، فضای ارزندگی قیمت‌ها و دارایی‌ها باشد، به نظر این گفتمان‌ها کنار می‌رود و امیدواریم کسانی که این روزها در گوششان این مسائل خوانده می‌شود، عاقلانه‌تر فکر کرده و از همه افراد مشورت بگیرند و صرف دیدن یک نمودار و حرف چند نفر که معتقدیم بازار را درک نمی‌کنند یا کمر به توقف و کند کردن روند بازار بسته‌اند، گوش ندهند. البته باز هم تکرار می‌کنیم انتشار گزارش‌ها و اطلاعات مالی، مهم‌ترین خط‌کش و ابزار ما برای سنجش بازار است؛ بازاری که نشان داده عاقلانه‌تر رفتار می‌کند و تمایلی به حبابی شدن ندارد و اساساً سازوکارهای فعلی این موضوع را نمی‌تواند ایجاد کند. اجازه بدهید انتشار اطلاعات و رویدادها این نقش را بر عهده گرفته و مسیر بازار را تعیین کند.