تابستان و تیرِ پرترکش

به گزارش آوای آگاه؛ سومین روز معاملاتی هفته با افت 53,000 واحدی شاخص کل و قرار گرفتن این نماگر در ارتفاع 5 میلیون و 72 هزار واحد به پایان رسید. شاخص هم وزن هم با افت 16800 واحدی به کارش خاتمه داد.
فملی، وبملت و نوری بیشترین تاثیر منفی را بر شاخص گذاشتند و در سمت مقابل فارس، شپنا و وپاسار بیشترین تلاش را در جهت رشد شاخص کردند.
در پایان بازار امروز شاخص فرابورس تحت تاثیر منفی نمادهای مارون و آریا، با افت 557 واحدی همراه شد و در ارتفاع 38 هزار و 215 واحد ایستاد. بپاس و وگردش نمادهایی بودند که بیشترین اثر مثبت را بر این شاخص داشتند و مانع از افت بیشتر آن شدند.
امروز تراز نقدینگی حقیقی ها منفی و 7000 میلیاردتومان از بازار خارج شد.
ترین های معاملات بورس
صنایع فرآورده های نفتی، شیمیایی و بانک سه صنعت با بیشترین ارزش و حجم معاملات بودند. طی روز جاری نمادهای وبملت، خودرو و وتجارت بیشترین حجم معامله را داشتند.
ورود و خروج پول حقیقی
امروز صنایع حمل و نقل و خدمات فنی و مهندسی بیشترین نقدینگی را از سوی حقیقی ها جذب کردند و در مقابل گروه بانک و فلزات اساسی بیشترین پول خرد را از دست دادند. نمادهای فارس و رمپنا بیشترین ورود پول حقیقی را داشتند و نمادهای وبملت و فملی بیش از همه در حمایت حقوقی‌ها بودند.

 

و اما بازار امروز...

خیلی هنر می‌خواهد بازار به آن پویایی را با حرف و حدیث و این موارد به این روز بیندازید، ولی در هر صورت هر چه بود امروز بازار در اولین روز تابستان و اولین روز تیر، تیرباران شد و فعالین بازار هم از ترسِ از دست رفتن سود از هم سبقت می‌گرفتند و این شد که بازار امروز هم با فشار سنگین عرضه مواجه بود و هم از سوی دیگر تقاضای قوی وجود داشت.

البته انصاف داشته باشید و با یک روز منفی نباید نگران شد، ولی این روندی که ایجاد شده بود به نظر در مسیر متفاوت‌تری وارد می‌شود. بسیاری صحبت‌های وزیر اقتصاد را عامل این منفی و این شرایط می‌دانند، ولی معتقدیم باید واقع‌بین باشید؛ این‌طور نیست و اگر هم اثری گرفت، بهانه ریزش بود نه دلیل ریزش…

البته بازار امروز برای دقایقی هیجان‌زده می‌خرید؛ نه آن جو فروش دیروز و اول وقت امروز، نه این هیجان خرید مثبت‌های شنبه!! این خود نشان از دور بودن بازار از تحلیل و سوار بودن روی اسب هیجان است، بگذریم…

عجب روزهایی شده؛ هوا داغ و خبرها داغ‌تر، اتفاقات بازار پرهیجان و پرنوسان دنبال می‌شود و در شرایط خاص و ویژه‌ای در صحنه اقتصاد و بازار و سیاست قرار گرفته‌ایم.

امروز اولین روز تابستان را شروع می‌کنیم و نیم‌نگاهی داشته باشیم که چه اتفاقات و تحولاتی رخ داده و چه چیزی در پیش است. قبل از باز کردن ماجرای بازار، سراغ آغاز فصل تابستان می‌رویم. تحولات ویژه‌ای همراه است و فکر می‌کنیم یکی از پرخبرترین و داغ‌ترین تابستان‌های اخیر بازار شود. از بعد اقتصادی، به نظر تحولات دلار، فروش نفت، کسری بودجه و نرخ بهره در این تابستان خود را نشان خواهد داد و در سوی دیگر شاهد خواهیم بود که در کدال هم نیمه اول تابستان تحولات و اتفاقات پرترددی رخ می‌دهد که می‌تواند مهم باشد. تفاهم‌نامه ۶۰ روزه رفع تحریم‌ها و خبرهای این‌چنینی نیز در کنار آن قرار دارد و در نهایت ماجرای تفاهم‌نامه ۶۰ روزه که مرداد به پایان می‌رسد، یکی از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی و احتمال توافق یا عدم توافق، دیگر اتفاق مهم بازار در فصل تابستان است.

تابستان را در حالی آغاز می‌کنیم که یک بهار پررونق و بی‌نظیر را پشت سر گذاشته‌ایم و همه با امیدواری و چشم به تابستانی بهارگونه، کار را پیش می‌برند و امیدواریم شرایط کمی بتواند در بازار تغییر کند. اما روزهای قبل هم بیان کردیم که بهار دوره شیدایی خاص خود را داشت و تابستان فصلی تازه و جدید پیش روی بازار است. با همین مقدمه بررسی بازار امروز را آغاز می‌کنیم.

یک بار اول بیان کنیم که نکته‌ای که طی روزهای گذشته چندین بار بیان شد چه بود. ما در چند گزارش بازار به‌طور متوالی اشاره کردیم که دوره شیدایی و رشدهای هیجانی بازار احتمالاً کمرنگ می‌شود و دوره جدیدی آغاز خواهد شد که در آن همه سهام‌ها و همه گروه‌ها یکدست رشد نمی‌کنند. نکته بعد اینکه سرعت رشد بازار هم در تابستان نسبت به بهار کمتر خواهد بود و در نهایت به این جمع‌بندی می‌رسیدیم که رویدادهای کدال و تحولات سیاسی پیشران حرکت بازار در بهار می‌شود. عزیزان، هیچ کجای این جملات بوی افت بازار را نمی‌دهد و فقط این نکته را یادآور می‌کند که مدل حرکت بازار تغییر خواهد کرد.

و اما به سراغ تحولاتی برویم که طی دیروز و امروز رخ داد و روزهای عجیبی را برای بازار رقم زد. اولین و مهم‌ترین بحث این بود که بازار چرا به این شکل افتاد و از دیروز چه تحولی رخ داد که این فضا را داشتیم. به‌جد معتقدیم تحولات سیاسی، نرخ بهره و صحبت‌های وزیر بهانه‌ای بیش نبود. ماجرای اصلی این بود که بازار رشد کرده بود و در مقاطعی که بازار این‌چنین رشد می‌کند، بهانه‌ای برای اصلاح، دست‌به‌دست شدن و حجم خوردن نیاز دارد. این بهانه دیروز با صحبت‌های وزیر مبنی بر افزایش (واقعی کردن و متناسب‌سازی نرخ بانکی با بازار) نرخ بهره و همچنین تحولات و خبرهای سیاسی کمی تقویت شد و منجر به عرضه بازار شد.

همین‌جا نیز به چند سؤال پاسخ بدهیم…

چرا این‌چنین عرضه شد؟ طبیعی است وقتی دامنه نوسان ۳ درصد است و فاصله بین صف خرید و فروش ۳ درصد بوده، این دامنه نوسان قابلیت ایجاد صف فروش را فراهم می‌کند و طبیعی است که برخی به خاطر سیو سود اقدام به عرضه سهم می‌کنند و این هیجان ایجاد می‌شود. یک بار دیگر بر همگان ثابت شد که چه بازار جو‌زده و هیجان‌زده‌ای داریم که ناگهان همه‌چیز تغییر می‌کند؛ از رفتار حقوقی تا حقیقی.

پاسخ به سؤال دوم کمی خاص‌تر است؛ از دیروز برخی شایعه کردند که سازمان بورس می‌خواهد ترمز بازار را بکشد. این موضوع را با اطلاع کامل می‌نویسیم و اگر لازم شد در روزهای بعد مفصل‌تر هم خواهیم نوشت. شاید سازمان به این نقطه و به این موضوع فکر می‌کرد که سرعت رشد بازار کمی زیاد شده و با تصمیماتی نظیر سهام عدالت و کاهش تضمین اعتباری‌ها می‌تواند کمی مؤثر باشد؛ شاید کمی این را بپذیریم. اما در مقاطعی سازمان با دخالت در عدم عرضه توسط صندوق‌های تثبیت و توسعه اتفاقاً خلاف این موضوع را نشان داد و معتقدیم این صندوق‌ها می‌توانستند در هیجان بازار عرضه‌های بیشتری را داشته باشند. پس این موضوع که دولت یا سازمان می‌خواست ترمز بکشد به نظر توهم و خیال است.

البته این را هم بگوییم بسیاری از همین بَر و بچه‌های بازار به هر که دستشان رسید خط دادند که ترمز را بکشید و هشدار هیجان صادر کردند که این موضوع هم بماند و مفصل در مورد آن صحبت خواهیم کرد. البته دیروز هم نوشتیم آنها یا بازار را نمی‌فهمند یا در سایر کلاس‌های دارایی به دلیل تحلیل غلطشان گیر افتادند. ولی حرکت این بار تجربه خوبی شد که دو موضوع را بپذیرید؛ بهتر از تثبیت و توسعه و بازارگردان‌ها و حقوقی‌های فعال پیدا نمی‌کنید. دست آنها را نبندید و بگذارید در بازار فعال باشند. موضوع دوم هم این است که همچنان برخی حقوقی‌ها فقط تماشاگران این بازی هستند.

اما کمی جزئی‌تر به اتفاقات و تحولات بپردازیم. بازار به‌وضوح از دو موضوع می‌ترسید و به این دو موضوع واکنش نشان داد؛ اول موضوع نرخ بهره و دوم ماجرای سیاست.

در مورد موضوع سیاسی بارها نوشتیم و باز هم می‌نویسیم؛ در این ۶۰ روزه نوسانات مختلف خبری و رویدادهای مختلف را ممکن است شاهد باشیم. با کسی طرفیم به نام ترامپ که دیوانه‌ای تمام‌عیار در اظهارنظرها و تصمیم‌گیری‌هاست. ما با شرایطی طرفیم که در حوزه سیاست ممکن است هر لحظه هر خبر و اتفاقی را شاهد باشیم، اما شمای کلی آنچه تا این لحظه می‌بینیم حرکت بر مبنای توافق است و حتی صبح امروز هم دیدیم که اخبار مبتنی بر لغو و معافیت برخی تحریم‌ها کمک‌حال بازار شد، ولی ترس از دنیای سیاست همچنان و کماکان برقرار است.

همچنان توصیه می‌کنیم عزیزانی که این ۶۰ روز را می‌خواهند همراه بازار باشند، خاطرات دوره برجام و مذاکرات ظریف را مرور کنند. مگر می‌شود آن روز لعنتی و کذایی، سفر وزیر خارجه عربستان و هواپیمایی که کری وارد آن شد و مذاکرات روی هوا رفت را فراموش کرد؟ توافق در مشت ظریف بود! بازار از این بالا و پایین‌ها زیاد دیده، پس دلبستگی به تحولات مثبت سیاسی را نداشته باشید. منفی هم نمی‌توان بود؛ با خبرها باید پیش رفت و فعلاً موج خبرها منفی نیست.

اما نرخ بهره… واقعاً بیش از حد حرف زدیم و فردا هم باز می‌گوییم…

بازار چرا از نرخ بهره می‌ترسد؟! طبیعی است که این نرخ به‌عنوان نرخی که در همه جای دنیا در بازار تأثیرگذار است، اینجا هم همین رفتار را داشته باشد. البته در کشور ما نرخ بهره مقابل تورم و نرخ ارز قرار می‌گیرد که باید این مسائل را با هم دید. یعنی نرخ بهره وقتی خطرناک است که تورم پایین و نرخ ارز ثابت باشد. بله، در چنین شرایطی نرخ بهره ۴۰ درصد خطرناک است.

اما ذهنیت بازار نسبت به نرخ بهره منفی است. او خاطرات تلخ برجام را برای خود شبیه‌سازی می‌کند که دولت با افزایش نرخ بهره و سرکوب نرخ ارز ترمز نه تنها بازار سرمایه که همه بازارها را کشید و بسیاری مقطع فعلی را شبیه آن مقطع می‌دانند و از آن واهمه دارند.

فردا به‌طور مفصل صحبت می‌کنیم که چرا مقطع فعلی شبیه آن مقطع نیست و نخواهد شد و نکته مهم‌تر اینکه اصلاً نرخ بهره برای بازار سرمایه افزایش پیدا نمی‌کند. نرخ بهره هم‌اکنون حوالی ۴۰ تا ۴۲ درصد است. موضوع این است که بانک‌ها که در کوتاه‌مدت نرخ ۲۴ را می‌دهند، خود را به این نرخ نزدیک کنند.

عین این اتفاق چند وقت پیش در اوراق دولتی هم رخ داد و نرخ واقعی‌تر شد و اتفاقاً واقعی‌تر شدن نرخ به کاهش موقت آن هم کمک کرد. به نظر این موضوع، یعنی واقعی‌تر شدن نرخ‌ها، اتفاق مهمی برای بانک‌ها و سایر بازارهاست. بازار سرمایه که مدت‌هاست با این نرخ ۴۰ درصد می‌جنگد و کشتی می‌گیرد و صدالبته این را هم بگوییم نرخ ۴۰، نرخ کمی نیست، اما آن را کنار تورم ۶۰ و ۷۰ بگذارید که خود را در گزارش فروش شرکت‌ها نشان می‌دهد…

از همین رو به بحث بالا بازمی‌گردیم و معتقدیم نرخ بهره و تحولات سیاسی بهانه‌ای برای این اصلاح و عرضه در بازار شد و اتفاقاً اگر کسی ناراحت نمی‌شود باید بگوییم برای بازار این عرضه‌ها، این دست‌به‌دست شدن‌ها و این حجم خوردن‌ها لازم است؛ لازم است تا تلنگرهایی به همه زده شود و این موضوع به گوش همه نواخته شود که می‌توان در بازار هوشمندتر پیش رفت و از فرصت‌ها استفاده بیشتری کرد. می‌توان روی استراتژی جلو رفت، نه روی صف خرید و صف فروش. این حجم عرضه و اتفاقات را عرضه‌های شیرینی می‌دانیم که می‌تواند در آینده به ثبات و حرکت بازار کمک کند.

و اما کمی هم از بازار امروز صحبت کنیم…

دیروز بازار با آن شرایط عجیب و اسفناک و با هیجانی غیرقابل باور عرضه شد و کار به امروز کشید که به نظر دو اتفاق، یا شاید هم بهتر است بگوییم سه اتفاق و خبر، باعث شد تا شدت منفی دیروز را در بازار امروز نداشته باشیم و جو بهتر و کنترل‌شده‌تر پیش برود.

رویداد اول قطعاً تحولات سیاسی بود. در حالی که همه خود را برای شکست مذاکرات بعد از اظهارنظرهای ترامپ آماده کرده بودند، عراقچی که انگار در بازار سهم خریده!!! یا به قول بچه‌ها ظهرم دارد! با یک توییت همه‌چیز را تغییر داد و اعلام کرد تحریم‌ها و لغو آن و همچنین صدور معافیت صادرات پتروشیمی و نفت یکی از دستاوردهای این دوره مذاکرات بود و بازاری که دنبال خبرهای مثبت اقتصادی است همین را به‌عنوان یک پالس مثبت برداشت کرد. البته اینکه ترامپ چه می‌گوید یا بعداً چه می‌شود بماند.

رویداد دوم حضور عارف و مدنی‌زاده در بازار بود. اظهارنظرهای آنها پالس مثبت از سوی دولت به بازار و سهامداران مبنی بر حمایت از بازار بود. نکات مثبت این موضوع از بعد روانی آثار بسزایی در بازار داشت، ولی نه در حد عامل اول.

و سوم… تحول و خبر سوم هم فعال شدن قوی بسیاری از حقوقی‌ها و صندوق‌های تثبیت و توسعه در منفی بازار بود که نشان می‌داد زیر بازار خالی نیست و شرایط می‌تواند همچنان امیدوارکننده پیش برود.

با این سه تحول و این سه رویداد، بازار امروز در عین اینکه فضای پرعرضه‌ای را داشت، حال و روز بهتری را تجربه کرد و البته امیدواریم این حال و هوای دست‌به‌دست شدن برای فردا نیز تکرار شود تا ما یک دوره خوب حجم خوردن را پشت سر گذاشته باشیم.

اما همچنان روی نظر خود هستیم؛ آن دوره شیدایی و رشدهای هیجانی یک‌دست همه بازار به پایان رسیده و عرضه‌های این چند روز هم شبیه آب سرد روی صورت مستی بود که کمی او را هوشیارتر کرد و از این پس باید محکم‌تر قدم بردارد. اما یک موضوع و یک چیز شجاعت دوباره را به بازار برمی‌گرداند و در واقع خریدار را قوی و دست او را برای خرید محکم می‌کند و آن هم چیزی جز انتشار گزارش‌های خوب و قوی پیش رو نیست. ولی بر این عقیده‌ایم که اگر گزارش‌های ماهانه خرداد که جمع‌بندی گزارش‌های سه‌ماهه خواهد شد و همچنین خبرهای اقتصادی از رفع محاصره و افزایش تولید و فروش به بازار برسد، ما شجاعت نسبی را در سمت خرید خواهیم داشت که حتی می‌تواند هیجان قبل را برای روزهای پیش روی بازار تکرار کند.

و این نکته را به‌عنوان نکته تکمیلی عرض می‌کنیم که اگر می‌خواهید در بازار کار کنید، دوره بهاری که سپری شده را فراموش کنید و یک تقویم و فصل جدید برای حرکت پیش رو باز کنید. شاید صنایعی که در رالی اول پیشرو بودند کمی استراحت کنند و البته ممکن است دوباره با گزارش‌های خوب پیش بروند و این دقیقاً خصوصیت همین بحث است که در مرحله دوم و رالی دوم بازار، تک‌سهم‌ها فارغ از گروه و صنعتی که در آن حضور دارند می‌توانند رفتار متفاوتی در بازار داشته باشند و این هوشمندی بازار خواهد بود که بتواند این نمادها و سهم‌ها را شکار کرده و از مقطع خاص پیش رو استفاده کند. و نکته آخر که جمع‌بندی بحث گزارش امروز است اینکه نگران بازار باشیم یا خیر؛ به نظر نگرانی از دل شرایطی به وجود می‌آید به نام عدم ارزندگی.

امروز با منفی‌ای که صورت گرفت، پی‌به‌ای بازار زیر ۷ آمد و فوروارد اعدادی زیر ۶ را نشان می‌دهد. میانگین این عدد در سال‌های اخیر ۱۰ بوده و این یعنی بازار هنوز در مدار ارزندگی پیش می‌رود مگر اتفاق عجیبی رخ دهد. ما وقتی می‌توانیم برای بازار نگران باشیم که فضا ارزنده نباشد. بازاری که چند درصد پایین‌تر دوباره جای خرید و قیمت‌های آن قیمت‌های منطقی خواهد شد نگرانی چندانی ندارد. اما باز هم تکرار می‌کنیم که روش، سرعت و اتفاقات فصل بهار ممکن است در این ماه‌ها تکرار نشود و این مهم‌ترین چیزی است که باید در نظر داشته باشیم. وقتی می‌توانیم نگران باشیم که توجیه‌پذیری قیمت‌ها با توجه به شرایط بنیادی شرکت‌ها از بین برود و در سوی دیگر ریسک‌های سیاسی دوباره افزایش یابد. در حال حاضر در هیچ‌یک از این دو چنین چیزی دیده نمی‌شود. از همین رو خیلی نگران بازار نیستیم، ولی معتقدیم انتخاب اشتباه کار دست شما خواهد داد و باعث عقب‌افتادگی شما در بازار می‌شود.

پس شاید با سرعت پیش نرویم، ولی این شدت ریزش را هم جدی نمی‌بینیم؛ حداقل فعلاً و با این دست اطلاعات…