شفاف سازی نرخ‌های بهره به نفع بازار سرمایه است

در روزهای اخیر، اظهارات وزیر اقتصاد درباره اصلاح نرخ سود و شفاف‌سازی نرخ بهره، نگرانی‌هایی را در میان فعالان بازار سرمایه ایجاد کرده است. آیا بورس باید از این موضوع نگران باشد؟

همایون دارابی: اگر کمی از فضای هیجانی فاصله بگیریم، متوجه می‌شویم که بخش عمده این نگرانی‌ها ناشی از سوءبرداشت از مفهوم شفاف‌سازی نرخ بهره است. واقعیت این است که نرخ سود ۲۳ درصدی سال‌هاست کارکرد واقعی خود را از دست داده و بیشتر جنبه اسمی پیدا کرده است. در عمل، نرخ بهره در بازار بدهی و اوراق دولتی مدت‌هاست در محدوده ۴۰ درصد قرار دارد. بنابراین آنچه امروز مطرح می‌شود، افزایش نرخ بهره نیست، بلکه شفاف شدن واقعیتی است که پیش از این نیز در اقتصاد وجود داشته است.

برخی معتقدند رسمی شدن این نرخ می‌تواند فشار بیشتری بر بازار سهام وارد کند. ارزیابی شما چیست؟

دارابی: بازار سرمایه پیش از این اثر نرخ‌های بالاتر بهره را در ارزش‌گذاری‌ها لحاظ کرده است. نسبت‌های P/E و قیمت سهام با این واقعیت تطبیق یافته‌اند. به همین دلیل، رسمی شدن نرخ‌های موجود، شوک جدیدی به بازار وارد نمی‌کند. برعکس، می‌تواند به کاهش ابهام و افزایش قابلیت پیش‌بینی در اقتصاد کمک کند.

 شفاف‌سازی نرخ بهره چه اثری بر ساختار تأمین مالی کشور خواهد داشت؟

دارابی: تا پیش از این، بخشی از تأمین مالی از طریق نرخ‌های غیررسمی و پرداخت‌های جانبی تحت عناوینی مانند سود ترجیحی یا هزینه‌های بازارگردانی انجام می‌شد و عملاً نرخ‌ها را به سطوح بالاتری می‌رساند. این وضعیت زمینه‌ساز رانت و تشدید ناترازی در شبکه بانکی بود. حرکت به سمت شفافیت، مشابه سیاست حذف نرخ‌های چندگانه در سایر بازارهاست و به ایجاد یک اقتصاد سالم‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر کمک می‌کند.

 در کنار موضوع نرخ بهره، وزیر اقتصاد بر افزایش نقش بازار سرمایه در تأمین مالی نیز تأکید کرده است. این رویکرد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

دارابی: به نظر من این بخش از اظهارات وزیر اقتصاد اهمیت بیشتری دارد. تأکید بر کاهش بانک‌محوری و افزایش سهم بازار سرمایه در تأمین مالی اقتصاد، یک تغییر پارادایم محسوب می‌شود. هدف‌گذاری برای افزایش سهم بورس در تأمین مالی و همچنین توسعه ابزارهایی مانند صندوق‌های ارزی، نشان می‌دهد که نگاه سیاست‌گذار به بازار سرمایه صرفاً کوتاه‌مدت نیست و نقش مهمی برای آن در توسعه اقتصادی کشور در نظر گرفته شده است.

این تغییر رویکرد چه پیامدی برای بازار سهام خواهد داشت؟

دارابی: اگر این سیاست‌ها به‌درستی اجرا شوند، بازار سرمایه می‌تواند به موتور تأمین مالی پروژه‌های بزرگ و اقتصاد تکنولوژی‌محور تبدیل شود. در چنین شرایطی، توجه سرمایه‌گذاران بار دیگر به سمت شرکت‌های ارزنده با نسبت‌های قیمت به درآمد مناسب جلب خواهد شد. در نهایت، تجربه نشان داده است که شفافیت در سیاست‌گذاری اقتصادی و پذیرش واقعیت‌های موجود، بیش از هر چیز به نفع بازار سرمایه خواهد بود.