چشم‌انداز قیمت جهانی نفت

به گزارش آوای آگاه؛ بعد از شروع جنگ و محدودیت‌های عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز در ابتدای ماه مارس، با توجه به اهمیت لجستیک این منطقه و نقش آن در تأمین بیش از 20درصد نفت دنیا، بازار وارد شوک عرضه شد و قیمت نفت برنت روند افزایشی در پیش گرفت.

نفت که در ابتدای جنگ 70 دلار  بود، تحت تأثیر آسیب به پالایشگاه‌های منطقه و محدودیت‌های تنگه هرمز، در دو مقطع حتی به قیمت‌های نزدیک به 120 دلار رسید و در این مدت در روند غالباً صعودی قرار گرفت و در هفته گذشته پس از اعلام آتش‌بس و خوش‌بینی به عبور کشتی‌ها از این آبراه، قیمت آن از 110 دلار تا 90 دلار در یک روز کاهش پیدا کرد. پس از آن داده‌های منتشرشده نشان داد تسهیلی در عبور و مرور کشتی‌ها رخ نداده است و قیمت نفت دوباره افزایشی شد. در نهایت پس از شکست مذاکرات اسلام‌آباد و اعلام آمریکا مبنی بر شروع محاصره دریایی و اعمال محدودیت فروش برای نفت ایران، قیمت نفت در بازگشایی امروز با جهش 7درصدی به بالای 100 دلار رسید.

یکی از تبعات جنگ، آسیب به ظرفیت تولید منطقه و کاهش ساختاری عرضه در خاورمیانه بود. به‌طوری که بلومبرگ در گزارشی اشاره کرد که حتی در صورت بازگشایی تنگه هرمز، به علت آسیبی که به بخش تولید و پالایش شرکت‌های منطقه وارد شده است، عرضه فوری نفت از این منطقه رخ نخواهد داد و قیمت نفت در بهترین حالت  کانال 80 تا 90 دلار قرار می‌گیرد. همچنین جی‌پی مورگان اعلام کرد که حدود ۵۰ دارایی زیرساختی در خلیج فارس طی نزدیک به ۶ هفته از آغاز درگیری با حمله‌های پهپادی و موشکی آسیب دیده‌اند و حدود دو میلیون و ۴۰۰هزار بشکه از ظرفیت پالایش نفت آنها غیرعملیاتی شده است.

مسیر پیش‌روی نفت

گلدمن ساکس برای قیمت نفت با توجه محدودیت‌های تنگه هرمز، سه سناریوی مختلف در نظر گرفته است:

سناریو اول (محدودیت 6 هفته‌ای عرضه): در صورتی که عرضه موقتاً محدود شود، قیمت تا 120 دلار جهش می‌کند و بعد از آن تا 80 دلار کاهش می‌یابد.

سناریو دوم (محدودیت 10 هفته‌ای عرضه بدون آسیب پایدار): قیمت تا 140 دلار رشد می‌کند و سپس به 90 دلار برمی‌گردد.

سناریو سوم (محدودیت 10 هفته‌ای عرضه + آسیب به ظرفیت تولید): رشد قیمت نفت تا 150 دلار و برگشت قیمت و تثبیت آن بالای 100 دلار خواهد بود و این سناریو با فرض آسیب به زیرساخت‌‌های نفتی و اختلال پایدار در صادرات نفت منطقه است.

جی‌پی‌مورگان هم در روز پنجشنبه  اعلام کرد که قیمت نفت می‌تواند در کوتاه‌مدت به 120تا 130دلار در هر بشکه افزایش یابد و اگر جریان عرضه از طریق تنگه هرمز تا اواسط ماه می مختل بماند، خطر افزایش به بالای ۱۵۰ دلار وجود دارد.

قراردادهای آتی نفت

قراردادهای آتی نفت، انتظارات بازار از عرضه و تقاضا در آینده را منعکس می‌کند و در حال حاضر منحنی این قراردادها روند نزولی را نشان می‌دهد. فاصله قابل توجه قیمت‌های فعلی و سررسیدهای آتی به این نکته اشاره می‌کند که بازار، سطوح بالای قیمت فعلی را ناشی از ریسک‌های کوتاه‌مدت می‌داند و آنها را پایدار ارزیابی نمی‌کند؛ به طوری‌ که قراردادهای آتی نفت برنت با سررسیدهای انتهای سال 2026 در محدوده 80 دلار قیمت‌گذاری شده است و نشان می‌دهد که بازار انتظار تعدیل قیمت‌ها از سطوح فعلی را دارد.

جنگ روسیه و اوکراین

جنگ روسیه و اوکراین در فوریه 2022، یک نمونه تاریخی از فراز و نشیب‌های قیمت نفت جهانی است که می‌تواند بررسی شود. در آغاز جنگ قیمت نفت برنت از حوالی 95 دلار تا 130 دلار رشد کرد، اما در نهایت پس از فروکش کردن شوک اولیه، تدوام جریان صادرات نفت روسیه و البته آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت، بازار از فاز هیجانی کمبود عرضه خارج شد و قیمت نفت به زیر 100 دلار رسید.

در چشم‌انداز کلی، بازار نفت در حال حاضر همچنان تحت سلطه ریسک‌های عرضه از سمت تنگه هرمز قرار دارد و تداوم این امر می‌تواند به حمایت از قیمت در سطوح بالا منجر شود و پیامد قیمت بالای نفت در بلندمدت هم می‌تواند زمینه‌ساز رکورد تورمی و آسیب به رشد اقتصاد جهانی شود و تا زمانی که سمت عرضه محدودیت داشته باشد نمی توان انتظار داشت قیمت نفت در کوتاه مدت کاهشی باشد. با این وجود، منحنی قراردادهای آتی نشان می‌دهد که بازار این ریسک‌ها را گذرا ارزیابی کرده و سناریوی غالب برای میان‌مدت، بازگشت تدریجی قیمت‌ها به تعادل، به‌وسیله کاهش تنش‌ها و افزایش عرضه از سوی اپک پلاس است.
 اما باید به این نکته توجه کرد که آسیب به ظرفیت تولید در منطقه‌ خاورمیانه می‌تواند عرضه ساختاری نفت را تحت تأثیر قرار دهد و منجر به سطح حمایتی جدید برای نفت شود؛ به‌طوری که اکثر پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد حتی در حالت خوشبینانه، قیمت نفت برای میان‌مدت در کانال 80 تا 90 دلار قرار می‌گیرد.