پول هوشمند یا پول بی‌خیال!

به گزارش آوای آگاه؛ طی دومین روز معاملاتی هفته، شاخص کل 36هزار واحد دیگر بر ارتفاعش افزود و به سطح 4 میلیون و 491هزار واحد رسید. این در حالی است که ارزش معاملات خرد حدود 25 همت ثبت شد و حقیقی‌ها بیش از 2 همت نقدینگی به بازار سهام تزریق کردند.

فارس، شپدیس و شبندر بیشترین تأثیر مثبت را بر شاخص گذاشتند و فولاد، نوری و وبملت بیشترین تلاش را در جهت سرخ‌پوشی شاخص کردند.

در پایان بازار امروز، شاخص فرابورس تحت تأثیر مثبت نمادهای آریا و کگهر و فزر با رشد 292 واحدی همراه شد و در سطح 34هزار و 242 واحد به کارش خاتمه داد. مارون و زاگرس نمادهایی بودند که بیشترین اثر منفی را بر این شاخص داشتند و مانع از رشد بیشتر آن شدند.

ترین‌های معاملات بورس

سه صنعت شیمیایی‌ها، فلزات اساسی‌ها و بانکی‌ها بیشترین ارزش معاملات را داشتند و سه صنعت بانک، خودرو و فلزات اساسی میزبان بیشترین حجم معاملات بودند.

ورود و خروج پول حقیقی

امروز، صنایع محصولات شیمیایی و فرآورده‌های نفتی موفق به جذب بیشترین پول سهامداران خرد شدند. در مقابل، هیچ گروهی متحمل خروج محسوس پول نشد. نمادهای شپدیس، فارس و فملی بالاترین ورود نقدینگی حقیقی را ثبت کردند و نوری و نارنج بیش از همه در حمایت حقوقی‌ها بودند.

و اما بازار امروز

روزهای عجیبی را پشت سر می‌گذاریم؛ با وجود اینکه ریسک‌های متعددی روی سر بازار است و هر روز یک خبر می‌رسد، ولی جریان پول به همراه مدار ارزندگی برخی سهم‌ها به خوبی عمل می‌کند و فضا، بازار را از این شرایط ابهام، تردید و ترس خارج کرده است. البته دست حمایتگری هم این میان دیده می‌شود که انصافاً خوب عمل کرده و کارنامه خوبی داشته است. بازار امروز را در حالی آغاز کردیم که فضای نسبتاً خوب و مثبتی برقرار بود که بخشی از آن را ناشی از جو مثبت ایجادشده در نیمه دوم بازار دیروز می‌دانیم و بخشی دیگر را به دلیل آرامش حکمفرما بر تحولات سیاسی. البته به وضوح مشخص است که آتشی زیر خاکستر وجود دارد و تا وقتی شعله‌ور نشده، می‌توان این حس خوش‌بینی را تقویت کرد. اما به محض شعله‌ور شدن، این آتش می‌تواند همه چیز را با خود بسوزاند و این حس خوش‌بینی را هم به آتش بکشد. البته هیچکس نمی‌داند از دل این آتش چه برمی‌آید و اصلاً آتشی در کار خواهد بود یا خیر.

برخی بر این عقیده‌اند که بازار به 6 دلیل متعدد در مسیر مثبت است و ریسک خبرهای سیاسی را نادیده می‌گیرد و چشم‌بسته خرید می‌کند. امروز هم حجم بسیار عجیب و خوبی داشتیم. دلیل اول که برخی بیان می‌کنند، این است که چون اینترنت قطع بوده و اخبار به درستی منتقل نمی‌شود، بازار هم از ریسک‌ها خبر ندارد و بی‌خیال است و فقط با تابلو می‌خرد و می‌فروشد. دلیل دوم را برخی این می‌بینند که ریسک‌ها تمام شده و ریسک جنگ و اتفاقات جنگی را هم بالا نمی‌بینند. دلیل سوم این است که اگر جنگی هم رخ دهد، مشابه وعده صادق 2 خواهد بود و بازار آن را محدود می‌بیند. دلیل چهارم را برخی تفکرات دایی جان ناپلئونی رقم می‌زنند و معتقدند دست‌های پنهان بازار را می‌خرند تا بعد این چالش، ریسک عجیبی روی سر بازار نباشد و تابلو هم عادی جلوه کند. دلیل پنجم را برخی این می‌دانند که ریسک به ریوارد بازار حتی با وجود هر اقدامی جذاب است و حتی اگر بدترین اتفاقات رخ دهد، آینده روشن است! عامل و دلیل ششم از همه مهم‌تر بوده و آن هم ارزندگی است. گزارش برخی شرکت‌ها را که می‌خوانیم، به خوبی به موضوع ارزندگی پی می‌بریم و به نظر این وزنه در مقابل وزنه سیاسی قد علم کرده و می‌تواند آن را به سمت خود بکشد. نقش مهم گزارش‌ها در این چند روز حائز اهمیت بوده و فرصت خوبی است که پرتفوی را براساس این گزارش‌ها مرتب و منظم کرد که اگر ریسک از راه رسید، امید به بهبود و خرید در این نمادها بیشتر است و اگر ریسک روی سر بازار نباشد، این نمادها بازدهی بالاتری خواهند داشت.

به نظر می‌رسد که سه دسته سهم بعد از انتشار گزارش‌ها مورد توجه باشند. اولین گروه همان گروهی هستند که رشد بازار را آغاز کردند؛ یعنی سهم‌های دلاری که افق سودآوری و چشم‌انداز رشد سود سال بعد آنها با اعداد امسال تفاوت‌های معناداری دارد و P/Eهای فوروارد زیر 4 را برای بازار نشان می‌دهند. اولین دسته و گروه این نمادها هستند که به نظر در ابتدا با یک لیست بلندبالا آغاز می‌کنند و احتمالاً با رشد قیمت و بازدهی ایجاد شده و با مشخص شدن ابعاد سود از تعداد آنها کاسته می‌شود؛ مثلاً در گروه پتروشیمی که همه اعضای گروه صف بودند، تعداد کمتر شده است و به نظر می‌رسد ماهانه‌ها و انتشار آنها کمک شایانی به این دسته از سهم‌ها خواهند کرد. پس گزارش‌های میاندوره‌ای نباید برای این دسته از سهم‌ها مهم باشد و مبنا قرار گیرد و آنچه مبنای قضاوت ما برای عملکرد این دسته از سهم‌هاست، بیشتر گزارش‌های ماهانه است که در بهمن آغاز می‌شوند. دسته دوم سهم‌هایی هستند که طی مدتی که بازار بازدهی جالبی روی برخی سهم‌ها داشته، درجا زده‌اند و یا رشد خوبی نداشته‌اند که عمدتاً سهم‌های به‌اصطلاح ریالی بازار هستند و بانک، خودرو، دارو، زراعت، غذایی و... آن را نمایندگی می‌کنند. در واقع نه‌تنها این دو گروه، بلکه تعداد زیادی از نمادها و شرکت‌های بازار هم در گروه‌های مختلف از سیمان، دارو، زراعت، غذایی و گروه‌های دیگر هستند که چنین مؤلفه و مشخصه‌ای را دنبال کرده و طی این مدت درجا زده‌اند و در نهایت آنچه دسته دوم را کامل‌تر می‌کند، اتفاقی است که در دسته سوم رخ خواهد داد.

درخصوص دسته سوم معتقدیم که طیف وسیعی از بازار (چه سهم‌های بزرگ و چه سهم‌های کوچک) می‌توانند با گزارش‌های میاندوره‌ای و ماهانه و همچنین با محرک اینکه طی این مدت رشد خاصی را تجربه نکرده‌اند، یک بازدهی موقت و کوتاه در بازار داشته باشند و این همان چیزی است که بسیاری معتقدند که اگر چالش و ریسک سیاسی وارد نشود، بعد از انتشار گزارش‌ها رخ خواهد داد و شاهد آن خواهیم بود. نمی‌دانیم یک فرصت است یا یک چالش، اما معتقدیم اگر ریسک‌های سیاسی فشار مازادی بر بازار وارد نکنند، انتشار این گزارش‌ها طی 10 روز کاری پیش رو، لیست بلندبالایی از سهام را ایجاد می‌کند که می‌توانند بازدهی خوبی را طی این مدت در بازار رقم بزنند. البته می‌پذیریم که ممکن است بازار هر روز و هر شب آبستن حوادث و اتفاقات مختلفی باشد. اگر بخواهیم فارغ از همه شرایط و وقوع ریسک‌ها به بازار نگاه کنیم، معتقدیم این دو دسته شرکت‌ها یعنی دلاری‌ها و سهم‌های کوچک و ریالی که گزارش‌های خوبی زده‌اند، لیدرهای رسمی و غیررسمی بازار می‌شوند و بازدهی خوبی را رقم می‌زنند.

اگر به خاطر داشته باشید، دیروز نوشتیم که برخی بر این عقیده‌اند که هیچ اتفاقی رخ نمی‌دهد و در یک سناریو دوباره مذاکره صورت خواهد گرفت و در سناریوی دیگر، تحریم‌ها شدت می‌گیرد. اما برخی درست در نقطه مقابل این موضوع هستند و بسیاری دلیل عدم خرید و عدم حضور در بازار را همین موضوع می‌دانند. این روزها می‌شنویم که طیف وسیعی از فعالان بازار تماشاچی شده‌اند و برخی که با اعداد بالا و اعتباری کار می‌کردند، عقب نشسته‌اند و همه و همه در انتظار سناریویی هستند که در ذهن خود چیده‌اند و آن هم چیزی نیست جز اقدام احتمالی طرف‌های بیرونی علیه ایران. وقتی چنین چیزی را در گزارش بازار می‌نویسیم، باید از احتمال وقوع آن نیز صحبت کنیم. اگر به خبرهای چند روز اخیر نگاه کنید، می‌بینید که چهارشنبه گذشته این موضوع با احتمال وقوع بالا در حال رخ دادن بود که دیپلماسی جلوی آن را گرفت و هنوز هم بسیاری معتقدند دیپلماسی جلوی این اتفاق را گرفته و به وقوع نخواهد پیوست. در نقطه مقابل، برخی افراد و فعالان بازار بر این عقیده‌اند که ترامپ طی این مدت هر حرفی که زده شده را عملی خواهد کرد و این یکی هم بخشی از آن خواهد بود و فقط شدت و ضعف آن است که می‌تواند مسیر را مشخص کند. بسیاری این فضا و این شرایط را شبیه روزهای سال 1398 می‌دانند که زد و خورد محدودی بین ایران و آمریکا صورت گرفت و موضوع تمام شد. برخی بر این عقیده‌اند حرکت آمریکا به شکلی محدود انجام شده و به پایان می‌رسد و بعد از آن همه چیز دوباره در زمین دیپلماسی، مذاکره و مواردی از این دست پیش خواهد رفت. این خوش‌بینانه‌ترین سناریوی ممکن برای این ماجراست که البته شرط آن هم این است که ایران واکنشی به این ماجرا نداشته باشد و همه چیز موقتاً به پایان برسد.

اما آنچه مایه ترس و دور ماندن بخش بزرگی از جریان پول از تحولات بازار می‌شود، سناریویی است که یک جنگ نسبتاً جدی و تمام‌عیار را شبیه آنچه در جنگ 12 روزه شاهد بودیم، نشان می‌دهد. قطعاً جنگ شوکی است که بازار به آن دچار می‌شود و سابقه قبلی می‌تواند کمی فضا را تحت تأثیر خود قرار دهد. البته قطعاً آن شوک قبلی را نداریم و همه تا حدودی آماده این فضا هستند و غافلگیر نمی‌شوند، اما در هر صورت ابعاد این موضوع و آنچه رخ می‌دهد و واکنش ایران را نشان خواهد داد، ماجرا را پیش می‌برد. قبول کنید که بازار زیر چنین ریسک بزرگی قابلیت خوبی از خود بروز داده و به برخی که امروز رنج می‌فروختند، حق بدهید و طبیعی است که برخی فروشنده سهم خواهند شد، اما به این نکته نیز دقت داشته باشید که دو مؤلفه مهم عدم حمله به زیرساخت‌ها و نتیجه نهایی این حمله می‌تواند سرنوشت بازارها را تعیین کرده و تغییرات گسترده‌ای در آن به وجود آورد. البته به هر حال کسانی که در بازار فعلی روبه‌روی سناریوهای خوش‌بینانه دیروز قرار گرفته‌اند و فعالیت نمی‌کنند، کسانی هستند که معتقدند در کوتاه‌مدت این ریسک به بازار وارد شده و آنها زیر این فشار و این ریسک نمی‌توانند سهامدار باشند و منطقی است که تماشاچی بازار بمانند. شاید مهم‌ترین توصیه فعلی ما این باشد که در چنین فضای عدم قطعیتی که یک سوی آن تحولات اقتصادی و کدالی جذاب داریم و در سوی دیگر آن ریسک‌هایی روی سر بازار است، اعتبار نداشته و در سهام حاضر باشیم؛ البته با وزن نرمال و منظور شرایطی است که ما را غافلگیر نمی‌کند.

فعلاً شرایط به‌گونه‌ای است که نمی‌توانیم به‌طور کامل سناریوها را باز کرده و در مورد آن صحبت کنیم، اما به نظر احتمال وقوع هر چیزی از این پس ممکن است. نکته عجیب این است که سرعت تحولات و اتفاقات به طرز عجیبی بالا رفته و فرصت واکنش را از همه گرفته است، اما در هر صورت تمام موارد بالا نشان می‌دهد که بخشی از بازار به‌واسطه این تحولات و رویدادها به شکلی محافظه‌کارانه بیرون نشسته و در حال تماشای بازار است و خرید و فروش خاصی ندارد که این موضوع در حجم و ارزش معاملات نیز خود را نشان می‌دهد. اما در این سناریو، یک توصیه مهم هم برای سازمان بورس و نهادهای متولی داریم. بنشینید و خود را برای هر سناریویی آماده کنید. این بار نباید غافلگیر شویم و سناریوهایی از قبیل داشتن نقدینگی برای روزهای بعد از وقوع این ریسک‌ها، سناریوهای توقف بازار، دستورالعمل‌ها و مواردی از این دست، اینکه جمع‌بندی کرده باشیم که از دل بازار چیزی برای صندوق‌های درآمد ثابت رخ می‌دهد و صندوق‌های طلا چه اتفاقی خواهند داشت، همه و همه ناشی از همین ماجراست. امیدواریم سازمان بورس و نهادهای متولی بازار به محض وقوع هر اتفاق و رویدادی از این موارد استفاده کرده و آنها را اجرایی نمایند.