معلق بین جنگ و صلح

به گزارش آوای آگاه؛ امروز، شاخص کل با کاهشی به میزان 57هزار واحد (معادل 1.43درصد) به رقم 3 میلیون و 925هزار واحد رسید. ارزش معاملات خرد 11.7 همت رقم خورد و حقیقی‌ها نزدیک به 1.6 همت نقدینگی از بازار سهام خارج کردند. شاخص هموزن هم شرایط مشابهی داشت و با 1.77درصد کاهش به رقم 1 میلیون و 7هزار واحد رسید.

فارس، فولاد و شپنا بیشترین تأثیر منفی را بر شاخص کل گذاشتند. فملی تنها نماد بزرگ بازار بود که با قیمت پایانی مثبت بسته شد و در کنار شبهرن و غکورش بیشترین اثر مثبت را بر شاخص کل گذاشتند.

در فرابورس، منفی‌ها سنگین‌تر بود و شاخص کل این بازار با 718 واحد (معادل 2.34درصد) کاهش به 30هزار و 29 واحد رسید. مارون، آریا و کگهر بیشترین اثر منفی را بر آن داشتند و سجام، هجرت و سبزوا از معدود نمادهایی بودند که تأثیر مثبت بر شاخص این بازار گذاشتند.

ترین‌های معاملات بورس

در معاملات امروز، سه صنعت شیمیایی، فلزات اساسی و فرآورده‌های نفتی بیشترین ارزش معاملات را داشتند و بیشترین ارزش معاملات متعلق به فملی، اروند و وبملت بود.

ورود و خروج پول حقیقی

امروز، صنعت خرده‌فروشی تنها گروه با ورود پول حقیقی بود و 9 میلیارد تومان نقدینگی حقیقی جذب کرد. سه گروه صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله، محصولات شیمیایی و بانک، صنایعی با بیشترین خروج پول حقیقی بودند. شبهرن، جهش و شپدیس بالاترین ورود پول حقیقی را داشتند و اروند، فولاد و وبملت بیشترین خروج پول حقیقی را به خود اختصاص دادند.

و اما بازار امروز

روزی بد و آغازی بد داشتیم و نشان داد که بازار هنوز سایه جنگ را جدی و شرایط را پرریسک می‌بیند و در این فضا حاضر به خرید سهم نیست. البته آنچه می‌ترسیدیم بر سر بازار آمده و بلاتکلیفی بدترین سناریوی ممکن بوده که بازار با آن مواجه است؛ یعنی معلق بین شرایط صلح و جنگ که بازار نمی‌داند در چه مسیری باید پرتفوی را حرکت دهد. امروز، بازار را بعد از یک تعطیلات آخر هفته پراسترس، پر از خبر و پرتنش در حالی آغاز کردیم که همچنان بین ماندن و رفتن، جنگ و صلح و مذاکره، مانور و هزار ابهام دیگر گرفتار شده و در دنیای سیاست به دنبال راه فراری برای حفظ سرمایه است. البته بیش از آنکه برای بورسی‌ها آخر هفته پرنوسانی باشد، طلابازها نوسانات عجیبی را تجربه کردند؛ نوسانی که گفته می‌شود طی 20 سال گذشته بی‌سابقه بوده است. این افت انس در بازارهای جهانی بعد از رشدهای اخیر غیرمنطقی نبود، ولی به هر حال نشان ‌داد که چه آخر هفته پرخبری را پشت سر گذاشته‌ایم. البته یک چیز همچنان با بازار همراه بوده و آن هم عدم قطعیت است. اگر به‌ خاطر داشته باشید، چند روز قبل نوشتیم که یکی از بدترین سناریوها و اتفاقات ممکن برای بازار، عدم قطعیت است. البته شرایط بازار نشان‌دهنده این است که آرامش می‌تواند حکم‌فرما شود. البته اگر دو اتفاق رخ دهد؛ تزریق پول و آرامش خبری. وقتی از هر دو خبری نیست، وضع بازار این می‌شود که امروز هم شاهد آن بودیم. بازار امروز بد آغاز نکرد و خبرهای مذاکرات کمی به آن کمک می‌کرد، ولی نبود دو اهرم قوی بالا باعث بروز این شرایط شد. البته یک تفاوت عمده بین چهارشنبه و امروز وجود داشت؛ اینکه روز چهارشنبه که بازار را با آن شرایط به پایان بردیم، تقریباً همه آماده جنگ در آخر هفته شده بودند. بازار هم یک هفته به استقبال این رویداد رفته بود، اما انتهای هفته با مذاکرات مواجه شد و کمی فضا را سردرگم‌تر کرد و نتایج آن را در بازار امروز و در 10 دقیقه اول روی تابلو به شکل ملموس‌تری شاهد بودیم، ولی بعد از آن بازار وا رفت.

امروز، بازار آرام و آهسته گام برمی‌داشت. خریداران در عین اذعان به ارزندگی، تماشاچی بودند. درد بازار امروز همین بود و هنوز پس ذهن خود ترس از جنگ را حس می‌کرد. به هر حال غیرمنطقی هم فکر نمی‌کند. این حجم عجیب از گسیل نیروها و اظهارنظرهای رخ داده، این موضوع را نشان می‌دهد، اما باید به مذاکره و جریان مذاکرات هم وزن داد. یک نکته جالب و مهم که امروز به چشم می‌خورد، این بود که اگر تا روز چهارشنبه و هفته قبل بسیاری احتمال جنگ را بالای 90درصد می‌دانستند و بر همین مبنا نیز دست به فروش گسترده سهم می‌زدند، در حال حاضر این موضوع با موضوع مذاکرات ترکیه و همچنین موضوع 400 کیلو و بحث‌های آن کمی متفاوت‌تر شده است. البته سایه جنگ هنوز روی سر بازار بوده و این کم‌تحرکی برخی خریداران ناشی از همین موضوع است. در هر صورت آخر هفته عجیبی داشتیم و روزهای خاصی پیش رو است. تقریباً در کدال رویداد غیرمعمولی نداریم و گزارش‌ها و رالی آن به پایان رسیده است. در خبرهای اقتصادی، تحولات نرخ ارز و بودجه، دو رویداد مهم اقتصادی این هفته است. البته به نظر می‌رسد با توجه به تعطیل بودن چهارشنبه و تحولات سیاسی، دوباره از دوشنبه موج نخریدن و تماشاچی بودن تقویت می‌شود. اما سرنوشت بازار چه می‌شود؟ اگر قرار باشد به همین شکل پیش برویم، بازار بدترین سناریوها را لحاظ می‌کند و این بدترین سناریوها موجب می‌شود شرایط به شکلی پیش برود که بازار ذره ذره آب شود و به سمت اصلاح برود. این موضوع، شاخص را به سمت 3.7 و کمتر می‌برد و فنر ارزندگی بازار را فشرده‌تر می‌کند.

البته دقت کنید که کوچک‌ترین خبر و اتفاقی می‌تواند شرایط را تغییر دهد. انتشار گزارش‌های میاندوره‌ای و ماهانه و جریان نرخ ارز ایجاد شده کمک کرده است که دوباره جریان ارزندگی بازار در کنار قیمت‌های تابلو قرار گرفته و ریسک به ریوارد بازار را در نقاط معقولی قرار دهد. نمی‌گوییم جذاب، چون وزن جنگ هنوز وجود دارد، اما این را اذعان می‌کنیم که کوچک‌ترین اتفاق و رویدادی که سایه جنگ را از سر بازار بردارد یا کمرنگ‌تر کند، این فنر جمع‌شده و اصلاح‌شده قیمت‌ها را دوباره باز خواهد کرد و ما شاهد یک رالی تند و تیز کوتاه‌مدت در بازار خواهیم بود. پس نباید از این موضوع به‌عنوان یک نکته مهم غافل شد و حتی آنها که در این روزها انگیزه برای خرید سهم دارند، استدلالشان این است وقوع هر جنگی حتی همین امشب منجر به توقف بازار می‌شود و روزی که بازار باز شود، تکلیف مشخص‌تر است و شبیه جنگ 12 روزه نخواهد بود. زیرا افت قیمت را قبل از وقوع شاهد بودیم و بعد از آن فضا متفاوت پیش می‌رود، ولی باید به جریان پول حق داد که فعلاً این ریسک را برندارد و تماشاچی ماجرا باشد. اما سؤال همیشگی بسیاری از عزیزان در این ابتدای هفته این است که در چه سایدی قرار داشته باشیم؟ خریدار باشیم یا فروشنده و یا تماشاچی؟ شاید بد نباشد بخشی از کسانی که هفته قبل سهم فروختند و از ترس جنگ به‌طور کامل نقد کرده و تماشاچی ماجرا هستند، در قیمت‌های منفی روزهای آتی بیشتر دل به دریا زده و فضای بازار را بررسی کنند. حقیقت امر نمی‌توان یک سناریو و نسخه واحد را برای همه افراد پیچید. ریسک به ریوارد هر شخصی متفاوت است و قطعاً شرایط هر فرد با فرد دیگر فرق می‌کند، اما اگر بخواهیم تحولات بنیادی بازار را بررسی کنیم، باید اذعان داشت در سطح ارزندگی بالایی در بازار قرار داریم و می‌توان بیش از 100 نماد را از گروه‌های مختلف اسم برد که در قیمت‌های منطقی و خوبی قرار داشته و می‌توانند فرصت خرید بازار باشند، اما وزنه جنگ، سایه تنش و ترس مانع از ورود جریان نقدینگی به بازار و حرکت آن می‌شود و اینکه کسی حاضر می‌شود در چنین شرایط و فضایی تن به آب زده و خلاف این رودخانه قرار بگیرد، کار بزرگی کرده است. پذیرش ریسک در چنین روزهایی بازدهی خوبی را نیز به ارمغان خواهد آورد و البته بهترین کار این است که پله پله در روزهای منفی راهی بازار شد؛ به‌خصوص از امروز به بعد.

البته یک سناریو دیگر نیز در ذهن داریم؛ اینکه بسیاری بر این عقیده‌اند بازار نصف ریزشی را که بسیاری متصور بودند طی کرده و نصف دیگر در روزهای بعد کامل می‌شود. از همین رو اگر کسی می‌خواهد ریسک کند، در فاز بعدی اصلاح احتمالی می‌تواند نقاط جذاب در بسیاری از سهم‌ها را پیدا کند. دقت کنید که فضای دلار، فضای گزارش‌ها و قیمت‌های اصلاح‌شده شرایطی را رقم می‌زند که دوباره در سطح ارزندگی ویژه‌ای قرار داشته باشیم و در این نقاط با خیال راحت‌تر از فضای بنیادی توصیه به خرید کنیم. ما هم مثل شما فضای جنگ و خطرات و ریسک‌های آن را می‌دانیم و سعی می‌کنیم خط‌کش ارزندگی و گزارش سودآوری شرکت‌ها به‌عنوان یک ابزار همیشه برنده وزن بیشتری در تصمیم‌گیری‌ها داشته باشد. البته ریسک‌هایی نظیر محاصره اقتصادی و آسیب به زیرساخت‌ها، ریسک‌های شرایط است. اما به نظر می‌رسد از میانه‌های هفته، دوباره بررسی و پیدا کردن سهم‌ها با شرایط خوب آغاز می‌شود.

در بخش دوم به توصیه برخی دوستان به این موضوع می‌پردازیم که در عین اینکه سناریوهای جنگ و بازار را مرور کردیم، به آن روی سکه نیز اشاره کنیم که اگر اتفاقات دیگری رخ داد، حال بازار چگونه است و چقدر می‌توان به آن وزن داد؟ حقیقت امر سطح تجهیزاتی که راهی منطقه شده، خیلی موضوع صلح و مذاکره را نشان نمی‌دهد، اما به هر حال ممکن است هر چیزی از دل دنیای سیاست بیرون بزند. هیچ چیز عجیب و بعید نیست و ممکن است همین امروز که صحبت می‌کنیم، پرونده صلح بسته شود و یا همین امشب جنگی رخ دهد و فضا تغییر کند. اما به هر حال سناریوهای رخ داده در جنگ را در چند روز گذشته مرور کردیم و البته بازار هم تا توانست آن را در تابلو لحاظ کرد. حتماً در خبرها و رویدادها شنیده‌اید که بحث 400 تن اورانیوم مطرح شده که گویا به روسیه برود و سپس تضمین‌ها از سوی آمریکا بابت عدم وقوع جنگ داده شود. به نظر مذاکرات دشواری است و طرف مقابل نیز غیرقابل اعتماد است، اما به هر حال به‌عنوان یک سناریو مطرح می‌شود. البته هر آن چیزی که بتواند جلوی جنگ را بگیرد، به نظر رویدادی منطقی است. در صورت وقوع این سناریو نه اینکه ریسک جنگ برای همیشه برداشته می‌شود، خیر، معتقدیم طرف مقابل به این موضوع نیز بسنده نخواهد کرد، اما در هر صورت طرف مقابل در کوتاه‌مدت گزینه جنگ را کنار می‌گذارد و به سراغ مسیر همیشگی یعنی فشارهای اقتصادی و تحریم می‌رود. وقوع این سناریو بدین معنی است که سایه جنگ موقتاً از سر بازار برداشته شده و شاهد از بین رفتن این ریسک در بازار هستیم. بازار هم تکنیکالی سناریوی اصلاح خود را تکمیل کرده و با این گزارش‌ها، شرایط بنیادی و نرخ ارز، سیر جدیدی را آغاز می‌کند. معتقدیم اگر کسی به این سناریو وزن می‌دهد، موضوع جنگ را منتفی می‌داند و همچنین شرایط را برای این تبادل و مذاکره و مبادله فراهم می‌بیند، در منفی این روزها باید معطل نکرده  و گزینه‌های خرید را شناسایی کرده و بخرد. نمی‌دانیم ممکن است دوباره برخی بگویند سناریوی لاک‌پشت‌ها پرواز می‌کنند را بیان می‌کنید و چنین چیزی بعید است، اما معتقدیم در دنیای سیاست هیچ چیز بعید و عجیب نیست. البته معتقدیم اگر این اتفاق رخ دهد، بازار احتمالاً یک رالی گرم زمستانه را آغاز خواهد کرد که می‌تواند شرایط جذابی را برای بازار رقم بزند. وقوع این سناریو برای بازار کمی دور، اما ممکن است. از همین رو اگر کسی با امیدهای ریاضی و احتمالات به این سناریو وزن می‌دهد و در بازار نقد است و تماشاچی، بهتر است در منفی این روزها از فرصت استفاده کرده و در نمادهای مطمئن و قوی خرید را انجام دهد. نکته آخر در رابطه با همین موضوع این است که با فرض وقوع این اتفاقات، چه نمادهایی می‌توانند مورد توجه قرار گیرند؟ به نظر روشن و واضح است که ترکیبی از نمادهایی که شرایط بنیادی خوب و قوی دارند، گزارش‌های خوبی زده‌اند، طی این مدت هم اصلاح خوبی کرده‌اند و P/E فوروارد آنها زیر ۴ قرار می‌گیرد، گزینه‌های اصلی حرکت بازار خواهند بود. ذکر این نکته مهم است که با توجه به شرایط و رخدادهای فعلی و این نرخ ارز، تعداد این نمادها در بازار کم نیست. البته بار دیگر تأکید می‌کنیم این فقط یک سناریو برای احتمالات و اتفاقات فعلی است و وقوع یا عدم وقوع آن با گذر زمان و طی همین روزها مشخص می‌شود.