پاسخ سازمان بورس به ابهامات صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی

به گزارش آوای آگاه؛ در حالی که بحث راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی در ماه‌های اخیر با ابهامات و پرسش‌های جدی در بازار سرمایه همراه شده، سیاوش پرویزی‌نژاد، رئیس اداره امور صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس و اوراق بهادار در گفت‌وگویی اختصاصی با آوای آگاه، جزئیات سازوکار، ساختار نظارتی و اهداف این صندوق‌ها را تشریح کرد. وی تأکید دارد که صندوق ارزی جایگزین خرید مستقیم ارز نیست، بلکه ابزاری برای هدایت منابع ارزی به تأمین مالی پروژه‌های صادرات‌محور است.

هدف صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی چیست؟

پرویزی‌نژاد در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به فلسفه شکل‌گیری این ابزار مالی گفت: هدف از تشکیل صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی، جمع‌آوری منابع ارزی از سرمایه‌گذاران و تخصیص آن به سرمایه‌گذاری در دارایی‌های موضوع فعالیت صندوق است؛ اقدامی که با هدف کاهش ریسک سرمایه‌گذاری، بهره‌گیری از صرفه‌جویی‌های ناشی از مقیاس، تأمین منافع سرمایه‌گذاران و تأمین مالی پروژه‌های صادرات‌محور طراحی شده است.

به گفته وی، این صندوق‌ها با جذب منابع ارزی از سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی و هدایت آن به سمت تأمین مالی پروژه‌های صادرات‌محور می‌توانند به چرخه اقتصادی کشور کمک کنند و در عین حال، سرمایه‌گذاران نیز از منافع و سودهای ارزی حاصل از عملکرد صندوق منتفع می‌شوند.

دارایی‌های صندوق ارزی چیست و چه تفاوتی با صندوق طلا دارد؟

رئیس اداره امور صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس توضیح داد: این صندوق‌ها اسکناس ارزی و حواله ارزی را از سرمایه‌گذاران دریافت کرده و منابع را در انواع دارایی‌های مالی ارزی سرمایه‌گذاری می‌کنند؛ از جمله سپرده‌های سرمایه‌گذاری ارزی، گواهی سپرده ارزی، اوراق بهادار با درآمد ثابت ارزی، اوراق مرابحه ارزی و سایر اوراق بهادار با تسویه ارزی.

وی تأکید کرد: از این منظر، صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی ماهیتی کاملاً متفاوت از صندوق‌های مبتنی بر گواهی سپرده فلز طلا دارند.

NAV و نرخ تسعیر ارز چه وضعیتی دارد؟

پرویزی‌نژاد در پاسخ به پرسشی درباره محاسبه NAV گفت: خالص ارزش دارایی‌های (NAV) صندوق‌های ارزی به ارز منتخب صندوق محاسبه می‌شود و در این ساختار، نرخ تسعیر ارز موضوعیتی ندارد. دریافت منابع از سرمایه‌گذاران، پرداخت به آنها و سرمایه‌گذاری‌های صندوق همگی صرفاً به ارز منتخب انجام می‌شود.

متولی صندوق و نقش بانک مرکزی چیست؟

وی با تشریح ساختار نظارتی این صندوق‌ها گفت: سازمان بورس و اوراق بهادار، اساسنامه و امیدنامه صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی را طراحی و تصویب کرده و براساس درخواست متقاضیان واجد شرایط، مجوزهای موافقت اصولی، تأسیس، پذیره‌نویسی و فعالیت صندوق را صادر می‌کند.

به گفته پرویزی‌نژاد، بانک مرکزی نیز مجوز مشارکت ارکانی نظیر مدیر عملیات ارزی، مدیر ثبت و ضامن نقدشوندگی را صادر کرده و بر عملیات ارزی آن‌ها نظارت خواهد داشت.

نقدشوندگی صندوق چگونه تضمین می‌شود؟

رئیس اداره امور صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس گفت: براساس مقررات، صندوق موظف است حداقل 30درصد از دارایی‌های خود را به‌صورت سپرده ارزی نگهداری کند تا در زمان ابطال واحدها بتواند وجوه سرمایه‌گذاران را پرداخت کند. همچنین امکان پرداخت بخشی از وجوه ابطال از محل صدور واحدهای جدید وجود دارد و در صورت کفایت ‌نکردن منابع نقد ارزی صندوق، ضامن نقدشوندگی موظف به پرداخت مبالغ به سرمایه‌گذاران خواهد بود.

آیا این صندوق‌ها ابزار سفته‌بازی ارزی می‌شوند؟

پرویزی‌نژاد با رد این نگرانی تصریح کرد: صندوق سرمایه‌گذاری ارزی با ساختار مبتنی بر صدور و ابطال فعالیت می‌کند و سرمایه‌گذاران متناسب با میزان سرمایه‌گذاری و ماندگاری در صندوق از منافع آن بهره‌مند می‌شوند. منافع مازاد یا خارج از عملکرد صندوق برای سرمایه‌گذار ایجاد نمی‌شود.

وی افزود: برای کاهش رفتارهای سفته‌بازانه، سازوکاری در نظر گرفته شده است که خروج زودهنگام سرمایه‌گذاران، برای مثال ماندگاری کمتر از یک هفته، مشمول جرائم شود تا انگیزه سفته‌بازی به حداقل برسد.

آیا صندوق ارزی جایگزین خرید ارز است؟

این مقام سازمان بورس تأکید کرد: صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی جایگزین خرید مستقیم ارز نیستند. این صندوق‌ها ارز سرمایه‌گذاران را دریافت کرده و در موضوع فعالیت صندوق سرمایه‌گذاری می‌کنند. سرمایه‌گذاران علاوه بر دریافت سود ارزی مبتنی بر عملکرد مدیر صندوق، از ریسک‌هایی مانند سرقت فیزیکی دارایی نیز مصون می‌مانند.

وی افزود: از سوی دیگر، سرمایه‌های خرد از این مسیر در اختیار تولیدکنندگان قرار می‌گیرد و به ارزآوری اقتصاد کمک می‌کند.

مزایا و ریسک‌های صندوق‌های ارزی

پرویزی‌نژاد مزایای این صندوق‌ها را شامل مدیریت حرفه‌ای دارایی‌ها، صرفه‌جویی ناشی از مقیاس، نقدشوندگی بالا و اخذ مجوزهای لازم از سازمان بورس و بانک مرکزی دانست. در مقابل، وی ریسک‌های این صندوق‌ها را عمدتاً ریسک‌های اقتصادی و سیاسی، ریسک کاهش نرخ سود سپرده‌ها و گواهی‌های سپرده ارزی نزد مؤسسات اعتباری و ریسک نوسانات بازار ارزهای جهانی عنوان کرد.

تضمین دریافت و پرداخت ارزی چگونه است؟

به گفته رئیس اداره امور صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس، براساس اساسنامه صندوق و دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی، کلیه دریافت‌ها و پرداخت‌ها صرفاً بر اساس ارز منتخب صندوق انجام می‌شود و ارکان صندوق از جمله مدیر عملیات ارزی و ضامن نقدشوندگی ملزم به ایفای تعهدات ارزی خود هستند. عدم انجام این تعهدات، تبعات حقوقی و ارزی برای آن‌ها به همراه خواهد داشت.